Üsküdar Salacak bölgesi çevresel renk analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AFRA SEVİNÇ
Danışman: Esra Küçükkılıç Özcan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir kentin kültürel ve sosyal kimliğini yansıtan öğelerden biri kentin mimari karakteridir. Kentin mimari karakterini, yapma çevrenin biçimsel ve renksel özellikleri oluşturmaktadır. Renk; ilk algılanan mekân özelliklerinden biridir ve kent/kent bölgesi görünümünü doğrudan etkilemektedir. Dolayısıyla kentin renk kimliği, kent kullanıcılarının günlük hayatının bir parçası olup, kullanıcılarda olumlu ya da olumsuz duygular uyandırabilir. Bu doğrultuda bir kent bölgesinin/kentin renklerinin kullanıcıya olan etkileri değişebilmekle birlikte özellikle köklü ve tarihi önemi olan bölgelerde renkler, kent kimliği ve hafızasının vazgeçilmez bir parçasıdır. Kent hafızasının sürdürülebilir olması için de bölgenin yapı yüzü, zemin kaplaması, duvar, kent mobilyası vb. yapma çevre renklerinin özenle analiz edilmesi ve uygun görülenlerin korunması gerekir. Korunması gerekli olmayan yapma çevre renklerinin ise analizler sonucu elde edilen renk kartelaları doğrultusunda tasarlanması uygun olur. Bu nedenle kent bölgesi/kent renklerindeki görsellik ve uyumun bölgenin kimliğine sadık kalınarak, bilinçli ve sistematik şekilde sürdürülebilmesi için yerel yönetici ve tasarımcılar için rehber niteliği taşıyacak, bölgeye özgü bir renk kartelası oluşturulması ve renklerin arşivlenmesi yararlı olacaktır. Literatürde dünyanın birçok yerinde gerçekleştirilmiş çevresel renk analizi çalışmaları mevcuttur. Söz konusu çalışmaların birçoğunda farklı yöntemler uygulanmış, kiminde renkler yerinde eşleştirme yöntemiyle tespit edilirken, kiminde ölçme yöntemiyle belirlenmiştir. Bu çalışmada İstanbul'un köklü ve tarihi bölgelerinden olan ve Boğaziçi ön görünümüne giren Üsküdar ilçesi sahilindeki Salacak Mahallesi, yapma ve doğal çevre renkleri analiz edilmiş ve küçük ölçekten büyük ölçeğe doğru ilerleyen bir sistemle bölge renklerine yönelik kartelalar oluşturulmuştur. Doğal ve yapma çevre renk analizleri kapalı gök koşullarında çekilen fotoğraflar üzerinden renklerin RGB değerlerinin, Munsell Renk Dizgesi simgelerine dönüştürülerek görselleştirilmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Analizlerden elde edilen sonuçlar yapı ölçeğinde, sokak ölçeğinde ve mahalle ölçeğinde renk düzenlerini içeren fotoğraflar ve çizelgeler aracılığıyla sunulmuştur. Salacak mahallesinde gerçekleştirilen çevresel renk analizi çalışması, Türkiye'de oldukça sınırlı olan ve büyük ekipler tarafından yürütülmesi gereken çevresel renk analizi çalışmaları için kolay, hızlı ve az sayıda kişiyle uygulanabilecek bir yöntem sunmaktadır. Ayrıca çalışmanın sonuçları İstanbul'un Boğaz ön görünümünde yer alan önemli bir mahallesi için renk arşivi oluşturarak, bölgeye yönelik sürdürülebilir bir kentsel hafıza oluşturacaktır. Böyle bir arşiv renk tasarımcıları, mimarlar, şehir plancıları ve yerel yönetimlerin bölgede yapacakları çalışmalar için yararlı olacaktır.