Samsun'daki Ahşap Yığma Camilerin Ulusal Seri Miras Önerisi Kapsamında Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP AKTAŞ
Danışman: Aynur Çifci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karadeniz Bölgesi'nde var olan geniş ormanlık alanlar, bu bölgede farklı işlevlere sahip önemli bir ahşap mimari mirasın gelişmesini sağlamıştır. Samsun kırsalda tespit edilen 107 ahşap yığma yapım tekniği ile inşa edilen cami ile öne çıkmaktadır. Bu camiler sahip oldukları eskilik, teknik, estetik, süreklilik gibi değerler doğrultusunda korunması gerekli kültür varlıklarıdır. Bu yapılardan bazıları mimari açıdan daha da nitelikli olup özel hedeflerle yaklaşılması gereken değerlerdir. UNESCO aynı ülke sınırları içindeki farklı konumlarda bulunan ve birbirleri ile önemli bir bağlantı ya da ilişki içindeki varlıkları 'ulusal seri miras' olarak tanımlamaktadır. Bu bağlamda tez kapsamında incelenen camilerden 9'u 'ulusal seri miras' adayı olarak değerlendirilmiştir. Her ne kadar ahşap camiler daha önce çeşitli bilim dallarından akademik çalışmalara konu olmuş olsalar da camilerin mimari koruma perspektifinden çok az ele alındığı, nitelikli belgeleme çalışmalarının yeterli olmadığı, yapım tekniği ve özgün detayların neredeyse hiç çizilmediği ve uluslararası literatürde temsiliyetlerinin çok az olduğu görülmektedir. Hazırlanan tez çalışmasında giriş bölümünden sonra 'ulusal seri miras' için kavramsal çerçeve sunulmuş olup karşılaştırmalı analizlerle ahşap yığma camilerin 'ulusal seri miras' olma potansiyeli tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise il genelindeki 107 caminin mimari özellikleri ele alınmıştır. Bu bölümde yapılan değerlendirmeler sonucunda çeşitli kriterler belirlenerek 'ulusal seri miras' olmaya aday 9 cami detaylı olarak dördüncü bölümde sunulmuştur. Devamında bu bölümlerden gelen veriler doğrultusunda tespit edilen koruma sorunları için koruma önerileri geliştirilmiş olup devamında tartışma ve değerlendirmeye yer verilmiştir. Tez kapsamında il genelindeki camilerin kapsamlı belgeleme çalışmalarının yapılması, mevcut koruma sorunlarının doğru tanımlanması ve uluslararası güncel koruma yaklaşımları ile önerilerin geliştirilmesi, UNESCO 'ulusal seri varlık' çerçevesinde bu yapıların detaylı olarak değerlerinin tanımlanabilmeleri, bu potansiyele sahip diğer iller için de öncü bir çalışma niteliğindedir. İlerleyen zamanlarda Gürcistan Adjara'daki ahşap yığma camiler de dahil edilerek bu potansiyel sınır aşırı miras kapsamında ele alınabilir.