Madencilik Faaliyetleri Ekseninde Gelişen Mekânsal Değerler ve Yeni Olasılıklar: Zonguldak Üzülmez Vadisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI ARSLAN
Danışman: Server Funda Kerestecioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Maden kentleri yer altı ve üstünde oluşan mekan kurgusu ile fiziksel ve kavramsal değerler bütününe sahiptir. Hem yeryüzünde hem de yer altında devam eden yaşantı, mekan ve meta üretiminin karşıtlık ve birlikteliğini anlatan göstergeler ile tanımlanabilir. Mekanın üretim hikayesi ve bu hikayenin gerçekliklerinin gözlemlenebildiği gündelik hayatı, içinde barındırdığı hikayelerin izinde, kentin üretim geçmişini farklı boyutları ile keşfetmeye olanak sağlamaktadır. Zonguldak da taşkömürü üretimi ile özdeşleşen bir kent olarak, yer yüzeyinin her iki tarafında süregelen yaşantının izlerini taşımaktadır. Yer altında meta olarak kömür, yer üstünde ise mekanın üretim geçmişi, kent gerçekliğini anlamak adına anahtar rol üstlenmektedir. Bu gerçeklik günümüzde üretimi azaltılan bir kent olarak Zonguldak'ın geleceğine referans verecek mekânsal değerlerini ortaya çıkaracak ve bu değerler farklı temsil yolları ile sürdürülebilecektir. Bu çalışma taşkömürü üretimi ve yer altına dair mekan kurgusunu takiben, mekan üretimi ve gündelik hayat literatürüne dayalı olarak maden kentinin meta ve mekan üretimi arasındaki ilişkinin boyutlarını keşfederek, gelecek olasılıklarına yön verecek değer karşılıklarını arayan bir kent okuma yöntemi önermektedir. Mekânsal değerlerin tespiti ve kentin gündelik hayatının çözümlenmesi adına, Lefebvre'nin mekânsal üçlü modeli kent üzerinde uygulanarak algılanan, tasarlanan ve yaşanan boyutlarına dair göstergeler belirlenmiştir. Mekânsal üçlüye dair modelin kent özelinde uygulanmasının neticesinde ortaya çıkan mekânsal değerlerin, yeni geleceğe dair olasılıklara dönüşme potansiyelleri; maden kentinde yaşama deneyimleri ve gelecek hayallerine yönelik derinlemesine görüşmeler dahilinde incelemiştir. Kurum ve kentlinin yıllar içinde kurduğu karşılıklı fayda ilişkisi düşünüldüğünde iş birliği yapabilen; politikalara karşı geliştirdiği ortak söylem ve yardımlaşma ile kolektif yaşamı tanımlayan; acılar, kutlamalar ve dayanışma ile şekillenen yaşanan mekanında empati duygusunu pekiştiren ve yer altı ile üstü arasında karmaşık üretim döngüsünü yönetebilen organizasyonel yönetim becerisini ortaya koyan Zonguldak, kentsel yeteneğinin yansımaları olarak artı değere dönüşecek yeni olasılıkları tanımlamaktadır. Kente dair bir okuma modeli önermesi ve bu okumanın neticesinde ortaya çıkan değerlerin, yeni olasılıklara dönüşme potansiyellerinin belirlenmesi, Zonguldak gibi üretimi azaltılan veya sonlanan kentlerin geleceğe dair politikalarını belirlemeleri adına yardımcı olacaktır.