Fenitoin ilaç etken maddesinin sentezi, saflaştırılması ve mebçs-sfme-gc-ms analitik yöntemiyle eser seviyelerde tayini
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM NUR AYAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ömer Tahir Günkara
Eş Danışman: Sezgin Bakırdere
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İlaç etken maddelerinin eser düzeyde yüksek doğruluk ve duyarlılıkla belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, epilepsi tedavisinde kullanılan bir ilaç etken madde olan fenitoinin eser miktarda tayini için yeni bir analitik strateji geliştirilmiştir. Fenitoinin önderiştirilmesi için metal elek bağlantılı çift şırınga-sıvı faz mikroekstraksiyon (MEBÇŞ-SFME) yöntemi kullanılmıştır. Fenitoinin eser seviyelerde ayrımı ve tespiti için gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) kullanılmıştır. Optimizasyon çalışmaları, analit için yüksek ekstraksiyon verimi elde etmek için ekstraksiyon solventinin türünü, ekstraksiyon solventinin hacmini, karıştırma süresini ve numune hacmi parametrelerini içermektedir. Geliştirilen MEBÇŞ-SFME-GC-MS yönteminin analitik performansı, gözlenebilme limiti (GL), tayin limiti (TL), lineer aralık, yüzde bağıl standart sapma (%BSS) açısından incelenmiştir. MEBÇŞ-SFME-GC-MS sisteminde fenitoin için GL ve TL değerleri sırasıyla 0,045 ve 0,151 mg/kg olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen yöntem, 0,10 ve 10,96 mg/kg arasında 0,9995 (R2) korelasyon katsayısı ile iyi bir doğrusallık göstermiştir. Geliştirilen yöntem, GC-MS sisteminin analitik performansı ile karşılaştırıldığında, analitin tespit gücünde yaklaşık 188 kat iyileşme sağlamıştır. Ayrıca yöntemin bazı gerçek numunelere uygulanabilirliğini test etmek amacıyla iki farklı yerden alınan evsel atıksu ve yapay idrar üzerinde geri kazanım çalışmaları yapılmıştır. Evsel atık su ve yapay idrar örnekleri için yüzde geri kazanım değerleri sırasıyla %96-110 ve %92-107 arasındadır. %100'e yakın geri kazanım sonuçları, önerilen yöntemin evsel atıksu ve yapay idrar numunelerine yüksek doğruluk ve duyarlılıkla uygulanabileceğini göstermiştir.