Yaşam döngüsü değerlendirmesi bağlamında ürün seçiminde dijital tasarım araçlarının irdelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECEM KÖŞÜRGELİ
Danışman: Gökçe Tuna Taygun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapı, kullanıcılarının gereksinmelerini yapı ürünleri aracılığıyla karşılamaktadır. Endüstri Devrimi öncesi az sayıda ürün arasından kolaylıkla gerçekleştirilen yapı ürünü seçimleri; endüstrileşme ile birlikte farklı nitelikteki ürünlerin ortaya çıkmasıyla tasarımcılar için zorlayıcı bir sürece dönüşmüştür. Her yapı ürününün farklı çevresel etkileri olduğundan doğru ürünü seçmek, sürdürülebilirlik anlamında önem kazanmaktadır. Yapı ürünleri; hammadde edinimi, üretim, uygulama, kullanım, geri dönüşüm veya yok edilme süreçlerini kapsayan döngü boyunca çevreyle doğrudan ya da dolaylı etkileşimdedir. Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD), yapı ve yapı ürünlerinin döngüsel süreçlerindeki çevresel etkilerini ortaya koyan yöntemdir. Bu doğrultuda çevreci yapı ürünü seçimleri, YDD bağlamında yapılabilir. YDD bağlamında ürün seçimi, gelişen teknolojiler sayesinde dijital tasarım araçlarıyla gerçekleştirilmektedir. Çalışmanın amacı; dijital tasarım araçlarıyla YDD bağlamında ürün seçmek, YDD bağlamında ürün seçiminde kullanılan dijital araçları irdelemek ve tasarımcılar arasında bu araçların yaygınlaşmasına katkı sağlamaktır. Ayrıca çalışma, çevreci yapı ürünü seçiminin vurgulanması ve bu ürünlerin tasarım pratiğine entegre edilebilmesi açısından önemlidir. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde literatür özeti, tezin amacı, hipotez; ikinci bölümde ise yapı ürünü–çevre ilişkisi, YDD yöntemi, yapı ürünlerinin YDD süreçleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde yapı ürünü seçimindeki yöntemler incelenirken; dördüncü bölümde YDD bağlamında ürün seçiminde faydalanılabilecek yapı ürünü YDD modelleri, ürün katalogları, elektronik tablo tabanlı araçlar, genel YDD araçları ve dijital tasarım araçları ele alınmıştır. Bilgisayar destekli tasarım, yapı bilgi modellemesi, hesaplamalı tasarım araçları şeklinde sınıflandırılabilen dijital tasarım araçları, Revit ve Rhinoceros yazılımlarıyla örneklenmiştir. Çalışmadaki temel araştırmanın yapıldığı beşinci bölümde ise YDD bağlamında ürün seçimi için dijital tasarım araçlarına entegre edilebilen Tally, One Click LCA ve Bombyx araçları irdelenmiştir. İrdelemeler, geliştirilen örnek yapının betonarme, çelik, çağdaş ahşap strüktür seçenekleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ardından YDD bağlamında ürün seçiminde Tally, One Click LCA, Bombyx araçlarının genel ve karşılaştırmalı değerlendirmeleri yapılarak bulgular ortaya konmuştur. Son bölümde, araştırma sonuçları ve öneriler ifade edilmiştir. Gerçekleştirilen değerlendirme sonucunda YDD bağlamında ürün seçiminde dijital tasarım araçlarının, kullanıcılara zaman, pratiklik; çevreye ise sürdürülebilirlik bağlamında önemli katkılar sağlayacağı anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD), yapı ürünü seçimi, YDD bağlamında yapı ürünü seçimi, dijital tasarım araçları, YDD bağlamında yapı ürünü seçiminde dijital tasarım araçları.