MARMARA DENİZİ'NDE DESALİNASYON SİSTEMLERİNİN KULLANIMININ TEKNİK,EKONOMİK VE UYGULANABİLİRLİK AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAN BERKER KURUM
Danışman: Fatih İlhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Marmara Bölgesi'nde içme-kullanım suyu arzı günümüzde yetersizdir ve bu yetersizliğin gelecekte artacağı öngörülmektedir. Bu çalışma, Marmara Denizi'nde kullanılabilecek desalinasyon sistemlerini teknik, ekonomik ve uygulanabilirlik ölçütleriyle karşılaştırmıştır. Hedef, su stresiyle başa çıkmak ve kaynakları mevsimsel olarak hibrit ve stratejik kullanmaktır. İnceleme, farklı denizlerde raporlanan uygulamaların avantaj ve dezavantajlarına dayandırılmıştır. Kriterler teknik özellikler, arıtma verimliliği ve enerji gereksinimidir. Entegre enerji iyileştirme/geri kazanım teknolojileri ve işletme maliyetleri ayrıca değerlendirilmiştir. Bu teknolojilerin sistem verimliliğini artırdığı gösterilmiştir. Enerji sarfiyatı azalmış ve çıkış suyu kalitesi iyileşmiştir. Müsilaj ve brine yönetimi de kapsamda ele alınmıştır. Literatür karşılaştırmaları sonucunda ters osmoz ve elektrodiyaliz en uygun prosesler olarak seçilmiştir. Marmara Denizi açıklarından alınan yüzey–ara–dip numunelerinde ters osmoz için 11,11722–10,86333– 10,18222 L/m²·sa akı ve %99,75–99,73–99,76 giderim elde edilmiştir. Elektrodiyalizde tuzluluğa bağlı elektrik değerleri 15–17 Volt (V) ve 1,1–1,4 Amper (A) aralığında değişmiş; 0,68 µ/cm'ye ulaşım sırasında %97,91–98,23– 98,51 giderim ve %17,64–15,59–14,47 performans ölçülmüştür. İletkenlik düştükçe giderim süresi uzamış ve performans azalmıştır. Seri ünite yapısı, nihai verimin son kademelerde belirginleşmesine yol açmıştır; ters osmozda ise paralel ve bağımsız ünitelerle işletim mümkündür. Ters osmozun dalga–rüzgâr–güneş entegrasyonuna elverişli olduğu belirlenmiştir. Isı eşanjörü destekli enerji azaltımı, enerji tüketimini düşürürken besleme suyu sıcaklığını artırarak giderimi yükseltebilmektedir. Bulgular, arıtma performansı, enerji geri kazanımı, ürün eldesi için geçen süre ve yenilenebilir enerji entegrasyonu birlikte yorumlanmıştır. Enerji iyileştirme/geri kazanım üniteleri desalinasyon prosesine entegre edilebilir ve özgül tüketimi azaltabilir. Sonuç olarak, deniz suyu sıcaklığının 20 °C üzerinde seyrettiği ve rezervlerin yetersizleşmeye başladığı dönemlerde ters osmozun baraj ve diğer kaynaklarla hibrit işletilmesi daha rasyonel ve fizibil bulunmuştur.