Geçici kamusal yerleştirme sanatının kolektif akılda kalıcılığı üzerine Tate Modern Müzesi türbin salonu içerisinde bir inceleme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İPEK ÖZER

Danışman: Senem Kaymaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Enstalasyon sanatında nesne ve mekan arasındaki ilişki büyük bir öneme sahiptir. Nesnelerin ve mekanın hangi gerekçelerle seçildiği, nesnelerin mekana nasıl yerleştirildiği ve mekanın enstalasyona olan etkisi bu sanat türünde ön plana çıkan unsurlardandır. Nesnelerin yerleştirildiği mekan; meydanlar, sokaklar ve parklar gibi kamusal alanlar veya galeri ve müze gibi yapıların halkın serbestçe erişimine açık olan yarı kamusal alanları da olabilmektedir. Bu tez çalışmasında enstalasyon sanatı ve sanatın gerçekleştiği mekan olan kamusal alanla beraber geçici enstalasyonlar ve akılda kalıcılık tartışılmıştır. Yukarıda bahsedilen konular üzerinde yapılan literatür taraması sonucunda yere özgü olma, sanatın sunumu ve materyalize olma şekli, sanatın içeriği ve izleyicisine dokunaklığı, izleyicinin ne derece dahil olduğu ve kolektif olarak deneyimini içeren 5 parametrenin geçici enstalasyonların akılda kalıcılığına etkisi olduğu belirlenmiştir. Bu parametrelerin sınanması için Tate Modern Müzesi içerisinde yer alan ve yarı kamusal bir alan olarak ele alınan Turbine Hall'da sergilenmiş 5 enstalasyon çalışması seçilmiştir. Bunlar son beş yılda Hyundai Commission adı altında geçici süreliğine sergilenmiş toplumsal konuları ele alan "10,148,451", "Fons Americanus", "Brain Forest Quipu" ve sanatçıların dışavurumu olan "One Two Three Swing!" ve "In Love With The World" isimli enstalasyonlardır. Bu eserlerin akılda kalıcılık durumları internet, Instagram ve YouTube gibi sosyal medya kanallarından elde edilen ziyaretçi yorumlarında yer alan kavramlar üzerinden yukarıda bahsedilen 5 parametreye göre irdelenmiştir. Ayrıca seçili enstalasyonlarla ilgili sanat eleştirmenlerinin yorumları da değerlendirmeye alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda enstalasyonların akıldaki kalıcılığının enstalasyonlar özelinde değişkenlik gösterdiği ve akılda kalıcılığı ifade eden kavramların sınırlı olması nedeniyle hipotez tam anlamıyla ölçülememiştir. Anahtar Kelimeler: Kamusal alan, akılda kalıcılık, geçici enstalasyon, Tate Modern Müzesi Turbine Hall