Türk inşaat sektöründe yap-işlet-devret altyapı projelerinde paydaş bazlı gecikme risklerinin önceliklendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: RAYYAN JAMAL MAHMMUD UBEIDAT
Danışman: Hande Aladağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk hükümeti, bütçe kısıtlamalarını aşmak amacıyla otuz yılı aşkın süredir Yap-İşlet-Devret (YİD) modelini uygulayarak temel hizmet altyapısını sağlamaktadır. YİD altyapı projelerinin zamanında tamamlanması yatırımcı güvenini artırmakta, ekonomik büyümeyi ve halkın memnuniyetini sağlamaktadır. Projelerde yaşanan gecikmelerin tanımlanması, proje sürecinde yaşanabilecek olası cezalara karşı koruma sağlar ve rekabet gücünü artırır. Bununla birlikte, YİD sözleşmelerinin karmaşıklığı, etkili risk azaltma stratejilerinin geliştirilmesini, finansal etkilerin minimize edilmesini ve uzun vadeli proje uygulanabilirliğinin artırılmasını gerektirmektedir. Sonuç olarak, Türkiye'deki YİD altyapı projelerinde gecikme risklerinin paydaş bazlı önceliklendirilmesi, etkili risk yönetimini mümkün kılarak yatırımcı güvenini artırmakta, ekonomik büyümeyi desteklemekte ve YİD altyapı projelerinin genel başarısını ve sürdürülebilirliğini arttırmaktadır. Bu çalışma, Türk inşaat sektöründeki YİD altyapı projelerinin paydaş bazlı gecikme risklerini Hata Türleri ve Etkileri Analizi (FMEA) kullanarak önceliklendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada öncelikle kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş ve YİD projeleri için sıklıkla literatürde bahsedilen paydaş bazlı gecikme riskleri frekans analizi yöntemi kullanılarak ortaya çıkarılmıştır. İkinci olarak belirlenen gecikme risk faktörlerinin Türk inşaat sektörü için uygunluğunu doğrulamak amacıyla uzmanlarla görüşmeler yapılmıştır. Son olarak paydaş bazlı gecikme risk faktörlerinin önem düzeyini belirlemek için FMEA yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre en önemli 7 gecikme riski faktörü şunlardır: "Vasıfsız teknik personel ve deneyim eksikliği", "İşveren kaynaklı değişiklik talepleri", "İnşaat maliyeti aşımı", "Kötü proje planlaması", "Tasarım özelliklerinin değiştirilmesi", "Borç sendikasyonu nedeniyle gecikme" ve "Uygun fizibilite çalışmasının olmaması". Çalışmanın bulguları, Türk inşaat sektöründe YİD altyapı projelerinin başarısına, yatırımcı çekiciliğine ve uzun vadeli sürdürülebilirliğine katkıda bulunacak şekilde proje yönetimine kapsamlı ve stratejik bir yaklaşımı kolaylaştırmaktadır.