Yüksek dolgu gerilmeleri etkisindeki esnek borularda EPS geofoam kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZ GÜNEL
Danışman: Havvanur Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gömülü esnek borular, üzerlerine gelen yüksek dolgu yükleri altında önemli yapısal gerilmelere ve şekil değiştirmelere maruz kalmakta, bu durum boru-zemin etkileşimini karmaşık hale getirmektedir. Dolgu yükleri altında boru çevresindeki gerilme dağılımının kontrolü, yapısal bütünlüğün korunması açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, düşük birim hacim ağırlığı ve yüksek deformasyon kontrolü sağlayan EPS geofoam, esnek boru sistemleri üzerinde oluşan düşey gerilmeleri azaltmada önemli bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır. EPS geofoam, zemin-boru sisteminde kemerlenme (arching) mekanizmasını teşvik ederek dolgu yüklerinin doğrudan boru üzerine değil, borunun yanındaki taşıyıcı zemin kütlelerine aktarılmasına olanak tanır. Böylece boru üzerindeki gerilme yoğunlukları azalmakta, deformasyonlar sınırlanmakta ve yapısal performans iyileştirilmektedir. Bu tez çalışmasında, yüksek dolgu gerilmeleri altındaki gömülü esnek borularda EPS geofoam kullanımının mühendislik performansı üzerindeki etkileri değerlendirilmiş ve zemin-boru-EPS geofoam etkileşimi, EPS geofoam malzemenin kalınlığı ve genişliği, HDPE boru ile EPS arasındaki mesafe, EPS rijitliği ve boru etrafındaki yerleşim geometrisi, geri dolgu malzemesinin rijitliği ve HDPE borunun kısa ve uzun dönem için elastisite modülü gibi özellikler değiştirilerek, gerçekleştirilen sayısal analizlerle değerlendirilmiştir. Gerçekleştirilen sayısal analizler sonucunda, EPS geofoam kullanımının yüksek dolgu gerilmeleri etkisindeki esnek boruların çevresinde oluşan zemin gerilmelerini ve boru çapında meydana gelen düşey şekil değiştirmeleri azalttığı, aynı zamanda boru etrafındaki kemerlenme mekanizması üzerinde olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir.