Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarının edimbilim açısından ı̇ncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKİYE DURMUŞKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ali Fuat Arıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının Avrupa'da yaşayan Türkler için hazırladığı ve 2019 yılında yayımladığı Türkçe ve Türk kültürü dersi kitaplarının 3, 4 ve 5. seviyelerini edimsel yeti ve söz edimleri açısından incelemektir. Ders kitaplarında yer alan edimsel bilgiler, doğrudan doküman inceleme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi benimsemiştir. Ders kitaplarındaki edimsel bilgileri değerlendirebilmek için Vellenga'nın (2004) sınıflandırması kullanılarak Vu'nun (2017) edimsel görevlerine dayalı bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu temelde, üç ders kitabının da edimsel yeti ve söz edimleri açısından biçimsiz ve yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Edimsel yeti açısından miras dili konuşanları için bilgilendirici içeriklere rastlanmamıştır. Söz edimleri örtük öğrenme yoluyla miras dili konuşanına aktarılmıştır. Ayrıca söz edimleriyle ilgili meta-edimbilimsel bilgilerin örneğin; ne zaman, nerede ve kime kullanılacağının uygun şekilde sunulmadığı gözlemlenmiştir. Bir diğer bulgu ise edimsel etkinliklerin eksik olduğu, bununla beraber az da olsa kültürel etkinliklerin ders kitabına dahil edildiğinin tespitidir. Bu bulgular doğrultusunda, TTK ders kitapları için bir ihtiyaç analizinin gerekliliği dile getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Edimsel yeti, Türkçe miras dili konuşuru, TTK ders kitabı, söz edimleri