Tek plan çekim tekniğinin sinematografik anlatıya etkisi: İlk ve son örneklerin analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ERDOĞAN
Danışman: Erkan Çiçek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, tek plan çekim tekniğinin sinema tarihindeki evrimini incelemek ve bu tekniğin sinematografik anlatıya etkilerini analiz etmektir. Bu doğrultuda, sinema tarihinde tek plan çekim tekniği kullanılarak oluşturulan ilk film olan Alfred Hitchcock'un "İp" (Rope, 1948) ile bu tekniğin en güncel örneklerinden biri olan Sam Mendes'in "1917" (2019) filmi karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Tek plan çekim tekniği, kesintisiz ve sürekli bir kamera hareketine dayalı olup, izleyiciyi hikayeye doğrudan dahil etmesi, kurgusal kesintileri en aza indirerek gerçekçilik hissini arttırması amacıyla kullanılmaktadır. İp, klasik dönem sinemasında tek plan illüzyonunu yaratma çabası ile öne çıkarken, 1917 ise gelişen dijital tekniklerle tek plan tekniğini daha akışkan, kurgusal müdahaleleri başarılı bir şekilde gizleyerek etkileyici bir şekilde uygulamaktadır. Bu çalışmada araştırma yöntemi olarak nitel içerik analizi kullanılarak iki film; kamera hareketleri, ışık ve renk kullanımı, anlatı yapısı ve teknik sınırlamalar açısından karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Stüdyoda çekilen İp filminde, "cyclorama" teknolojisinin kullanılmasıyla zaman algısı geliştirilmiş ve gizli kesmeler aracılığıyla tek plan hissi yaratılırken, 1917 dijital geçişler ve hareketli kameralar sayesinde daha gerçekçi bir tek plan deneyimi sunmaktadır. Araştırmanın bulguları, İp'in tiyatro estetiğine yakın bir anlatım sunduğunu, 1917'nin ise savaşın kaotik atmosferini eşzamanlı bir deneyimle izleyiciye aktardığını göstermektedir. Günümüzde tek plan çekim yalnızca görsel tercih olmaktan öte, olayları doğrudan yaşatma, gerilim yaratma ve karakterin iç dünyasını yansıtma gibi işlevler üstlenmektedir. Bu çalışma, tek plan tekniğinin tarihsel gelişimini bu teknikle yayınlanan ilk ve son örneklerin karşılaştırılmasıyla detaylı bir şekilde ele almış, sinematografik anlatıya katkılarını ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Plan Sekans, Sinematografi, İp (1948), 1917 (2019), Film Analizi