İstanbul Boğazını geçen raylı sistem projelerinin analitik hiyerarşi süreci ile önceliklendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZHAN TEMİZER
Danışman: İsmail Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İstanbul Boğazı'nı geçen yolculuk talebinin gelecekte sadece Marmaray ile karşılanamayacağı İstanbul Ulaşım Ana Planı'nda (İUAP) ortaya konulmuştur. Hem kentin ana raylı sistem omurgasını güçlendirmek hem de otomobil kullanımını ve Marmaray hattının yolcu yükünü azaltmak için İUAP'da Boğaz'dan geçen 6 metro projesi değerlendirilmiştir. Bu projelerden ikisi yatırım planına alınmış ancak bugüne kadar somut bir adım atılmamıştır. Bu çalışmada, belirtilen altı raylı sistem projesi uzman görüşlerinden faydalanılarak yeniden değerlendirilmiştir. Alternatif raylı sistem projeleri değerlendirilirken çok Ölçütlü karar verme yöntemlerinden AHP (Analitik Hiyerarşi Süreci) kullanılmıştır. AHP, alternatifler için belirlenen ana ölçütler ve alt ölçütlerin ikili karşılaştırılmasına dayanan, matematiksel altyapısı güçlü bir yöntemdir. AHP alternatiflerin ağırlık puanlarını ortaya koyarak kıyaslanmalarını sağlar. Boğaz geçişini sağlayan en uygun raylı sistem projesinin seçilmesi için Ekonomiklik, Sistem Planlaması, Yolcu Hizmetleri ve Çevresel Etki ana ölçütleri ve bu ölçütlerin alt ölçütleri belirlenmiştir. Ulaştırma alanında uzman on iki akademisyen, dört kamu ve yedi özel sektör çalışanına anket yapılarak ikili karşılaştırmalar elde edilmiş ve bir yazılım yardımıyla alternatiflerin öncelikleri belirlenmiştir. Elde edilen anket sonuçlarına göre ana ölçütlerin önem ağırlıkları şöyledir: Çevresel Etki (0,35), Sistem Planlaması (0,32), Yolcu Hizmetleri (0,18) ve Ekonomiklik (0,15). İstanbul'da çevresel kaygıların gün geçtikçe artış göstermesi ana ölçütlerin sıralanmasına da yansımıştır. Alt ölçütlerden Su Kaynaklarına Uzaklık, Sit Alanları, Yolculuk Talebi, Entegrasyon, Yolculuk Süresi, Erişilebilirlik ve İç Verimlilik Oranı diğer alt ölçütlere göre daha önemli bulunmuştur. Sonuç olarak Metrobüs ile aynı güzergâh üzerinde projelendirilen Söğütlüçeşme-İncirli projesi 0,186 ağırlık puanı ile sıralamada birinci sırayı almıştır. Diğer alternatif projeler, Ünalan-Mecidiyeköy, Söğütlüçeşme-Kazlıçeşme, Söğütlüçeşme-Gayrettepe, Bostancı-Kazlıçeşme ve Kadıköy-Kazlıçeşme şeklinde sıralanmıştır.