Endüstriyel miras alanlarının kültür ve turizm eksenli dönüşümü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİCLE ÇELİK BAYRAM
Danışman: Ayfer Yazgan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Maddi ve maddi olmayan kavramları birlikte kapsayan endüstriyel miras varlıkları turistik cazibe merkezlerine dönüşme sürecinde, turizm destekleyicileri ve toplulukları tarafından tarihin korunduğu ve yaşatıldığı birer nostalji manzarasına dönüşmektedirler. Kültür ve turizm bu anlamda endüstriyel geçmişin kimliğinin açığa çıkmasında önemli bir rol oynamasının yanısıra, endüstriyel mirasın korunması konusunda da önemli bir araçtır. Kültürel işlevler ve endüstriyel miras turizmi için, endüstriyel miras alanları, hem ekonomik hem de kültürel anlamda yeniden canlandırmanın temeli olarak kullanılabilmektedir. Bu canlandırma süreçleri, eski sanayi bölgelerinin ve onları içeren toplulukların çağdaşlaşması konusunda önemli adımlar atılmasını sağlamaktadır. Endüstriyel miras alanlarına olan ilginin son dönemlerde yoğun olarak artmaya başlamasıyla birlikte kültür ve turizm kavramları bakımından bu alanlara yönelik talep de gün geçtikçe artmaktadır. Bu alanlara yönelik yapılan müdahalelerin sayısı arttıkça tarihi kültürel miras açısından önemli olan bu alanların kültür ve turizm eksenli dönüşümleri süreçlerinde ortaya çeşitli olumsuzluklar çıkabilmekte ve bu durum geri dönülmesi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilmektedir. Bu tez çalışmasında endüstriyel miras alanlarının, endüstriyel miras turizminin bir parçası olarak nasıl değerlendirildiği ve endüstriyel miras rotası olarak turizmdeki yeri ve önemi tartışılmaktadır. Bu kapsamda tezde kavramsal olarak miras, turizm, endüstriyel miras ve endüstriyel miras turizmi kavramları turizm ve koruma ekseninde tartışılmaktadır. Endüstriyel miras alanlarının endüstriyel miras turizmine yönelik olarak dönüştürülmesinin yöntemleri, araçları ve yasal süreçleri ortaya konmaktadır ve endüsriyel turizm rotaları oluşturması sürecinde ülkeler arası ilişkiler bağlamında miras rotalarının önemi tartışılmaktadır. Endüstriyel miras alanlarına yönelik dünyadaki dönüşüm örnekleri incelendiğinde, bu örneklerde kültürün ve turizmin kavram olarak bütün yönleriyle ele alındığı ve tüm süreçlerin buna göre planlandığı görülmektedir. Bu projelerin başarıya ulaşmasının ardındaki nedenler incelendiğinde ise bu alanların korunması ve yeniden işlevlendirilerek kullanılması konusunda kültür ve turizmin önemli faktörler olduğu görülmektedir. Turizm eksenli dönüştürülen bu alanların iyi bir planlama süreci ve yönetimi ile başarı kazanması mümkün olmaktadır. Tez kapsamında kavramsal yaklaşımlara bağlı olarak, ülkemizdeki endüstriyel miras alanlarının endüstriyel miras turizminin bir parçası olarak değerlendirilmesinin önemli olduğu tartışılmıştır. Bu bağlamda alan çalışması olarak, önemli endüstriyel miras alanlarından biri olan İstanbul'daki Santral İstanbul Projesi incelenmiştir. Bu projenin, geçirmiş olduğu süreçler, endüstriyel miras rotaları içindeki konumu ile birlikte ele alınarak, incelenmiş ve bu alana dair kültür ve turizm eksenli dönüşüm süreçlerine yönelik çeşitli çıkarımlarda bulunulmuştur. Böylece gelecekteki olası projeler için yaşanabilecek problemlere yönelik alınması gereken önlemler adına öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.