Talep belirsizliği altında kapasite kısıtlı yer seçimi ve araç rotalama problemi için hibrit sezgisel bir çözüm önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENGİN PEKEL
Danışman: Selin Soner Kara
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde, firmalar dağıtım veya depolama merkezi üzerinden müşterilerine en az maliyetle hizmet vermeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma kapsamında, Kapasite Kısıtlı Yer Seçimi ve Araç Rotalama (KKYSAR) problemi için Değişken Komşuluk Arama (DKA) ve Evrimsel Yerel Arama (EYA) algoritmalarını birleştiren ve DKAxEYA olarak adlandırılan yeni bir hibrit metot önerilmektedir. KKYSAR problemi açılacak depoların belirlenmesi, müşteri ve araçların her bir açık depoya atanması ve müşteri taleplerini karşılayacak rotaların uygulanmasını içermektedir. Önerilen sezgisel yöntem, deterministik bir yapıya sahip olan yedi farklı komşuluk yapısından ve EYA algoritmasından oluşmaktadır. Dahası, önerilen algoritmanın performansı, literatürde bulunan veri setleri üzerinden en etkili sezgiseller ile karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, DKAxEYA algoritmasının yedi farklı etkili çözüm üreten sezgisel yöntemleri göz önüne alındığında, hem ortalama fark olarak iyi sonuçlar hem de iki tane en iyi sonuç verdiğini göstermektedir. Ayrıca çalışma kapsamında, Bulanık Kapasite Kısıtlı Yer Seçimi ve Araç Rotalama (BKKYSAR) problemi önerilen DKAxEYA algoritması kullanılarak çözülmüştür. Müşteri talepleri bulanık, müşteri ve depolar arasında seyahat süresi deterministik olarak değerlendirilmiştir. Örnek olayda en düşük çok amaçlı maliyeti vermesi için heterojen ve homojen filo tipleri beraber uygulanmıştır. Çok amaçlı maliyet fonksiyonu ulaştırma maliyeti, ek maliyet, araç bekleme maliyeti ve gecikme maliyetinden oluşmaktadır. Bulanık bir şans kısıtı programı güvenilirlik teorisi kullanılarak modele eklenmiştir. Önerilen metot dört aşama uygulayarak çözüme ulaşmaktadır. İlk aşamada, Açgözlü sezgisel metodu kullanılarak başlangıç çözümü elde edilmekte ve sonra yedi farklı komşuluk yapısından meydana gelen DKA algoritması ikinci aşamada çözüm kalitesini iyileştirmek için uygulanmaktadır. Üçüncü aşamada, bir çeşitlendirme yöntemi EYA algoritması kullanılarak iyileştirilmiş çözüme uygulanmakta ve sonra DKA sezgiseli son aşamada tekrar uygulanmaktadır. DKAxEYA algoritması 57 müşteri ve 5 dağıtım noktası olan örnek bir olaya uygulanmaktadır.