FARKLI ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ SAYISAL YÜKSEKLİK MODELLERİNDEN 1:100.000 ÖLÇEKLİ HAVZA SINIRLARININ BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLAL KAYRAN
Danışman: Alper Şen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Su, canlılığın sürekli olarak ihtiyaç duyduğu en önemli madde olarak ifade edilebilir. Çevre kirliliği, su kaynaklarının bilinçsiz tüketimi, küresel ısınma ve buzulların erimesi gibi problemler su kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde su kaynakları yönetimi ve planlamasına büyük önem verilmekte, drenaj ağları ve havza alanlarının tespiti ve korunması amacıyla çalışmalar yapılmaktadır. Gelişen teknoloji ile birlikte Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) analizlerinde, Sayısal Yükseklik Modelleri (SYM) kullanılarak drenaj ağları ve havza alanlarının türetilmesi mümkün olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tüm ülkeyi kapsayacak şekilde, havzaları birimler halinde (HUC-Hydrologic Unit Codes) ve vektör formatta online olarak yayınlamaktadır. Tez kapsamında, çalışma alanı olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinde bulunan salmon alt havzası seçilmiştir. HUC8 (subbasin) birimindeki salmon alt havzası, USGS (United States Geological Survey) tarafından sunulan 1:100.000 ölçeğine uygun NHDPlus veri setini içermektedir. Bu çalışmada, drenaj ağları ve havza alanlarının türetilmesinde en önemli parametre olan eşik değerin tespiti için farklı bir yöntem geliştirilmiştir. Geliştirilen yöntem ile elde edilen eşik değerler, 10 metre çözünürlüklü 3DEP (3D Elevation Program), 30 metre çözünürlüklü 3DEP, ASTER (Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer), SRTM (Shuttle Radar Topography Mission) ve 90 metre çözünürlüklü SRTM sayısal yükseklik modellerinde uygulanarak 1:100.000 ölçeğine uygun drenaj ağları ve alt havza alanları türetilmiştir. Türetilen alt havzalar ile salmon havzasında bulunan NHDPlus alt havzaları geometri, drenaj yoğunluğu, alan ve çevre uzunluğu bakımından istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda, türetilen alt havzalar ile NHDPlus alt havzaları arasında drenaj yoğunluğu bakımından farklılık, çevre uzunluğu bakımından denklik olduğu, alan bakımından ise NHDPlus havzalarının sadece ASTER 30 metre verisi ile denk olduğu görülmüştür. Ayrıca, türetilen alt havzalar birbirleriyle alan, çevre uzunluğu, drenaj yoğunluğu ve eğim bakımından istatistiksel olarak karşılaştırılmış ve bütün kategorilerde denklik olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Havza, Drenaj Ağı, Sayısal Yükseklik Modeli, Coğrafi Bilgi Sistemleri