YENİ BİR REKOMBİNANT FUNGAL KİTİNAZIN HETEROLOG EKSPRESYONU VE BİYOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULSAMET ÖZDEMİR

Danışman: Günseli Kurt Gür

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kitin, doğada yaygın olarak bulunan azotlu bir polisakkarittir. En çok kabuklu deniz canlılarının dış iskeletlerinde, böceklerde ve bazı mantar türlerinin hücre duvarlarında yapısal bir bileşen olarak yer alır. Selülozdan sonra en fazla bulunan biyopolimer olan kitin, özellikle deniz ürünleri endüstrisinin işlenmesi sırasında yüksek miktarlarda atık olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum, hem çevresel açıdan bir tehdit oluşturmakta hem de potansiyel olarak değerlendirilebilecek bir kaynağın israf edilmesine neden olmaktadır. Bu tür organik atıkların geleneksel yöntemlerle ortadan kaldırılması, çevreye zarar verme riski taşıyan uygulamalar olup enerji tüketimi açısından da oldukça verimsizdir. Son yıllarda biyolojik temelli alternatifler ön plana çıkmakta; özellikle enzimler yardımıyla kitin atıklarının parçalanması, çevre dostu ve sürdürülebilir bir yöntem olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada Cryphonectria parasitica fungusundan izole edilen kitinaz geni, pQE-2 ekspresyon vektörüne klonlanarak çeşitli Escherichia coli suşlarında heterolog ekspresyonu gerçekleştirilmiştir. Enzimin üretim verimliliği değerlendirildiğinde en uygun olan E. coli suşu tercih edilerek rekombinant enzim üretimi ve enzimin biyokimyasal karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Afinite kromatografisi ile saflaştırılan rekombinant enzimin biyokimyasal karakterizasyon çalışmaları sonucunda rekombinant kitinaz enziminin uygulanan koşullarda optimum sıcaklığı 40 °C, optimum pH değeri ise 5.0 olarak belirlenmiştir. Enzimin, optimum koşullar altında 24 saat içinde aktivitesini kaybettiği; 50 mM sodyum asetat tamponunda (pH 5.0) ve 4 °C'de muhafaza edildiğinde ise 45 gün boyunca aktivitesinin %50'den fazlasını koruduğu tespit edilmiştir. Bu tez çalışması C. parasitica'dan elde edilen rekombinant kitinazın özelliklerine dair bilimsel bilgi birikimine katkı sağlayan ilk çalışmadır.