ANA DİLİ ARAPÇA OLAN ÇOCUKLARA TÜRKÇENİN İKİNCİ DİL OLARAK ÖĞRETİMİNDE FONETİK FARKINDALIĞIN AKICI OKUMAYA ETKİSİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP SARIGÜL ÜNLÜ

Danışman: Durmuş Barış Kır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Okuma becerisi, bireyin ilk okuma yazma sürecinden eğitim hayatı boyunca kullanacağı en temel becerilerden biridir. Okuma becerisinin kazanılmasında çeşitli alt beceriler işe koşulmaktadır. Bu becerilerinden biri de akıcı okuma becerisidir. Akıcı okuma becerisinin kazanılmasında ise fonetik farkındalığın önemli bir yeri vardır. Alan yazın incelendiğinde; okuma becerisinde önemli bir yeri olan fonetik farkındalık, son dönemlerde dikkat çeken bir konu alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Fakat Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde, fonetik farkındalık becerisi ile okuma becerisi arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Türk dilinin ses özellikleri dikkate alınarak yapılacak çalışmalar, okuma becerisini ve eğitim süreçlerinin daha etkili olmasını sağlayabilir. Bundan dolayı bu araştırmada, ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde fonetik farkındalığın akıcı okumaya etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Fonolojik farkındalık ile okuma becerisi arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların Türkçe öğretimi alanında sınırlı olması, bu araştırmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışmada ana dili Arapça olan ortaokul düzeyinde 67 öğrencinin fonetik farkındalık düzeyi tespit edilerek akıcı okumaya etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Veri toplama aracı olarak Fonetik Farkındalık Formu ve Akıcı Okuma Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada Fonetik Farkındalık Formu'ndan yüksek puan alan yabancı uyruklu öğrencilerin Akıcı Okuma Ölçeği'nden yüksek puan; Fonetik Farkındalık Formu'ndan düşük puan alanların Akıcı Okuma Ölçeği'nden de düşük puan aldıkları tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda ana dili Arapça olan öğrencilerin, akıcı okuma becerisinin kazandırılmasında dilin fonetik bilgisine sahip olunması göz önünde bulundurularak öğretim sürecinin planlanması ve gerçekleştirilmesi yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Fonetik farkındalık, iki dillilik, akıcı okuma, yabancılara Türkçe öğretimi.