Havalimanı performans ölçümlenmesinde çok boyutlu karma bir yaklaşım

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERHAN KARADENİZ

Danışman: Beyza Özkök

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Havalimanları, ekonomik büyümeyi, turizmi ve kıtalar arası kültürel bağlantıyı yönlendiren kritik öneme sahip yapılar olmaları nedeniyle, literatürde farklı açılardan ele alınarak kapsamlı araştırmalara konu olmuştur. Çalışmanın temel motivasyonu, havalimanı performans değerlendirmesine kapsamlı bir yaklaşım sağlamaktır. Geleneksel operasyonel verilere ek olarak, modelimiz yolcu hizmet kalitesi göstergeleri ve duygu analizi puanlarını da kullanır. Böylece havalimanı kullanıcıları yolcu segmentlerine bölünerek deneyim ve beklentilerinin yansıtıldığı çok boyutlu bir bakış açısı sunumu amaçlanmıştır. Bu bağlamda Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden TOPSIS ve Duygu Analizi yöntemleri birbirine entegre edilmiş ve nihai boyutu 20 havalimanı olan 2022 yılı Avrupa'nın 20.000.000 üzeri yolcu trafiğine sahip havalimanlarına uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda segmentlerin bazı öncelikleri örtüşürken bazılarının farklılık gösterdiği, genele bakıldığında servis kalitesi boyutlarından oturma alanlarının, genel temizliğin ve kuyruk sürelerinin ön plana çıktığı ve duygu puanlarının havalimanı sıralamalarını etkilediği görülmüştür. Genel sıralamaya göre en yüksek puanlı 3 havalimanı Fiumicino, Zurih ve İstanbul havalimanlarıdır. Hizmetleri farklı yolcu gruplarına göre uyarlamak, genel iyileştirme için önemli görünmektedir.