Çift faktör modeli çerçevesinde hazırlanan çok boyutlu müdahale programının ekzojen obezitesi olan ergenler üzerinde etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET FATİH ŞİRAZ
Danışman: Ali Eryılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma kapsamında, araştırmacı tarafından geliştirilen çift faktör çerçevesinde hazırlanan çok boyutlu müdahale programının ekzojen obezitesi olan ergenler üzerinde etkililiğinin incelenmesi hedeflenmiştir. Hazırlanan müdahale programının etkililiğini belirlemek amacıyla, 3x2'lik deney ve kontrol gruplu, öntest-sontest ölçümlü yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma kapsamında hazırlanan müdahale programı, duygu düzenleme teorileri, pozitif psikoloji ve ampirik çalışmalara dayanan, deneysel düzende kurgulanmış, ergenlere ve ebeveynlerine yönelik ayrı ayrı uygulamalar içeren kapsamlı bir programdır. Araştırmanın çalışma grubu, Erciyes Üniversitesi Çocuk Endokrinoloji Polikliniğine kilo problemleri ile başvuran, 15-17 yaş arası ergenler oluşturmaktadır. Araştırmada 3 deneysel grupta 30 ergen ve onların birer ebeveyni olmak üzere toplam 60 kişi yer almaktadır. Araştırma için araştırmacı tarafından "Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulundan" "26.11.2021" tarihinde ve "2021/11" numaralı toplantı kararı sonucunda etik kurul onayı alınmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından oluşturulan "Demografik ve Sağlık Veri Formu", "Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği", "Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği", "Aile Beslenme ve Fiziksel Aktivite Ölçeği" ve "Beden Kitle İndeks Hesaplanması" aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS İstatistik 23 versiyonu ile gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının kategorik değişkenleri sayı ve yüzde olarak verilirken, sayısal değişkenlerin normal dağılım incelemesi basıklık ve çarpıklık değerleri hesaplanarak bulunmuştur. Deney ve kontrol gruplarının tanımlayıcı verilerinde farklılaşma Ki Kare Testi, gruplar arası öntest ölçümleri ve öntest-sontest fark puanlarının karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren verilerde Tek Yönlü Anova, normal dağılım göstermeyen verilerde Kruskal Wallis testi, grup için öntest-sontest farklılaşmaları Wilcoxon İşaret Sıraları testi ile gerçekleştirilmiştir. Gruplar arası anlamlı farklılık olduğunda Post-Hoc Testleri ve Mann Whitney-U testlerinden yararlanılmıştır. Anlamlılık .05 ve .01 değerleri dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda müdahale programının deney gruplarında "Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği"nin puanlarını azalttığı ve beden kitle indekslerinde azalmaya yol açtığı, Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği puanlarını arttırdığı ancak kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları, literatür bilgisi ve araştırmalar doğrultusunda tartışılarak öneriler sunulmuştur.