EYÜPSULTAN SEMTİ SIBYAN MEKTEPLERİ VE YENİDEN İŞLEVLENDİRİLMESİ: RAMİ MEHMET PAŞA SIBYAN MEKTEBİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA NEDA YAĞMUR AKKAYA
Danışman: Banu Çelebioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Dönemi sıbyan mektepleri, çocuklara Kur'an ve temel dini bilgiler eğitiminin verildiği bir eğitim kurumudur. Osmanlı Dönemi'nde çocuklara özel olarak üretilmiş bir yapı tipi olan sıbyan mektepleri, hem Osmanlı hem de Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleşen eğitim reformları ile birlikte özgün işlevinin kaybetmiştir. Yerleşim düzeni, konumu, mimari tasarım anlayışı ve malzeme tercihi yönünden kendine has özellikleri olan sıbyan mektebi, barındırdığı tarihi belge özelliği ile birlikte geçmiş, günümüz ve gelecekle bağımızı temsil eden korunması gerekli kültürel varlıktır. Eyüpsultan sınırları içerisinde günümüze ulaşan dokuz adet sıbyan mektebi bulunmaktadır. Tez kapsamında zaman içinde kullanım dışı kalan bu sıbyan mekteplerine, kültürel, ekonomik ve çevresel faktörlerinin yanı sıra mekteplerin mekansal özellikleri ve hacimsel kısıtlamaları göz önünde bulundurularak yeni işlev önerisi getirilmiştir. Bu sayede korunması gerekli kültür varlıkları gündelik yaşama dahil edilerek yaşatılması amaçlanmıştır. Eyüpsultan semtinde var olan sıbyan mektepleri ve onların yeniden işlevlendirilmesi konusunu ele alan bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; çalışmanın literatür özeti yapılmış ve amacı açıklanarak, hipotezi oluşturulmuştur. İkinci bölümde; Eyüpsultan Semti tarihi ve fiziksel özellikleri açısından ele alınmış ve semtin Osmanlı Dönemi'nde eğitimdeki yerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde; sıbyan mektebinin tanımı yapılarak mekteplerin idari sistemi, tarihsel gelişimi, yerleşim özellikleri ve mimari özellikleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde; Eyüpsultan'da günümüze ulaşan dokuz mektebin literatür araştırması ve mevcut durum analizleri yapılmıştır. Günümüzde mevcut olmayan sıbyan mekteplerinin ise çeşitli kaynaklardan yararlanılarak isim ve yer tespiti yapılmış ve hakkında verilere ulaşılabilen mektepler ile ilgili bilgiler bir araya getirilmiştir. Ayrıca Eyüpsultan'da bulunan mekteplerin analiz çalışması yapılmıştır. Beşinci bölümde; yeniden işlevlendirme konusu irdelenmiş ve sıbyan mekteplerinin yeniden işlevlendirmesinde kriterler belirlenmiştir. Ayrıca Eyüpsultan'daki sıbyan mekteplerine belirlenen kriterler dahilinde yeni işlevler önerilmiştir. Altıncı bölümde; sıbyan mekteplerinin yeniden işlevledirmesi hakkında elde edilen sonuçlar doğrultusunda Rami Mehmet Paşa Sıbyan Mektebi değerlendirilip, projelendirilmiştir.