2018 fen bilimleri dersi öğretim programında kaynaşıklık: Resmi ve uygulanan program üzerine bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA DURSUN
Danışman: Banu Yücel Toy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkelerin gelişmişlik düzeyini arttırabilmesi için fen bilimleri önemlidir bu sebeple fen bilimleri eğitiminin kalitesini arttırmak için öğretim programlarını yenilemek, programın kaynaşıklığını sağlamak ve yenilenen programın uygulanabilmesi için öğretmenlere imkan tanımak gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı, resmi ve uygulanan 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının (FBDÖP) yatay ve dikey kaynaşıklığını dokuman analizi ve öğretmen görüşleriyle incelemektir. Durum çalışması türündeki çalışmada veri kaynaklarını; öğretim programları ve öğretmenler oluşturmaktadır. Dokuman analizi kılavuz sorularıyla, görüşmeler ise görüşme formu aracılığıyla gerçekleştirilmiş, verilerin analizde betimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. Bulgular FBDÖP'nin yatay kaynaşıklığının kısmen başarılı olduğunu, disiplinler arası olma özelliğinin zayıf olduğunu, az sayıda kazanımın diğer derslerle ilişkili olduğunu ve ön koşul öğrenmelere kısmen dikkate edildiğini göstermektedir. Öğretmenler; ilkokulda diğer derslerle ilişkilendirmeler olduğunu, ortaokulda yeteri kadar ilişkilendirme olmadığını, kalıtım, yoğunluk, sürat gibi matematik bilgisi gerektiren konularda ön koşul öğrenmelere dikkat edilmediğini, programda yer alan matematiksel ifadelerin yatay kaynaşıklığa zarar verdiğini ve öğretimi zorlaştırdığını, bu yüzden programa eklemeler yaptıklarını belirtmişlerdir. Dikey kaynaşıklıkta süreklilik açısından, 3.sınıftan 8.sınıfa doğru gidildiğinde kazanımların kısmen ilişkilendirildiği, tekrar eden kavram ve değerlerin sayısının az olduğu fakat alan özgü becerilerin ve bilimsel süreç becerilerinin (BSB) süreklilik açısından yeterli olduğu belirlenmiştir. Aşamalılık açısından ise, kazanımların sınıflar ilerledikçe kısmen derinleştiği, bilinenden bilinmeyene, kolaydan zora, yakından uzağa, somuttan soyuta sıralandığı fakat ön koşul öğrenmelerin dikkate alınmadığı belirlenmiştir. Sınıf seviyesi ilerledikçe üst düzey düşünme becerilerine doğru ilerleme olduğu fakat sayılarının az olduğu, alt düzey düşünme becerilerine daha fazla yer verildiği görülmüş, BSB bakımından kazanımlarda temelden ileri düzeye doğru ilerleme olmadığı, ileri düzey BSB'lerin az olduğu belirlenmiştir. Öğretmenler; kuvvet, elektrik konularında sürekliliğin sağlandığını, diğer konularda sürekliliğin sağlanmadığını düşünmektedirler. Ayrıca sistemlerin hücre konusundan önce ve bütün sistemlerin 6.sınıfta olmasının öğretimi zorlaştırdığı, mevsimler ve iklim konusunun olmaması gerektiği durumlarında dikey kaynaşıklığı sağlamak adına kazanımlara ekleme yaptıklarını belirtmişlerdir. Sonuç olarak FBDÖP'nin yatay ve dikey kaynaşıklık açısından yeniden düzenlenmesi ve programın güçlendirilmesi önerilmektedir.