ELEKTRİKLİ MOTOSİKLET KULLANIM NİYETİNİN TEKNOLOJİ KABUL MODELİ İLE ARAŞTIRILMASI: YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ VE GİRESUN ÜNİVERSİTESİ ÖRNEKLERİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENES EFE KILIÇASLAN

Danışman: Güzin Akyildiz Alçura

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak ve sürdürülebilir kent yaşamını desteklemek için ulaşım kaynaklı sera gazı karbon salımlarının düşürülmesi kritik bir öneme sahiptir. Fosil yakıtlara dayalı geleneksel ulaşım araçlarının çevresel etkileri, daha düşük karbon salımına sahip ve yenilikçi çözümlere yönelimi zorunlu kılmaktadır. Elektrikli motosikletler hem çevre dostu yapıları hem de ekonomik ve kolaylıkları ile şehir içi ulaşımda öne çıkan sürdürülebilir bir alternatif sunmaktadır. Bu çerçevede hazırlanan bu tezde, bireylerin elektrikli motosiklet kullanımına yönelik niyetleri ve bu niyeti şekillendiren faktörler, çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Araştırmada nicel veri toplama yöntemi olarak çevrim içi anket kullanılmıştır. İstanbul'dan 216, Giresun'dan ise 239 katılımcıdan elde edilen verilerle, Teknoloji Kabul Modeli (TKM) temelinde, katılımcıların elektrikli motosikletlere yönelik kullanım niyetleri ve bu niyeti etkileyen algılanan fayda, algılanan kullanım kolaylığı, imaj, özel norm, değer önerisi, devlet politikası ve çevresel kaygı gibi değişkenler analiz edilmiştir. Veriler Smart PLS-4 programında yapısal eşitlik modellemesi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, elektrikli motosiklet kullanım niyetinin hem teknolojik hem de sosyal ve çevresel faktörlerden anlamlı düzeyde etkilendiğini göstermektedir. İstanbul ve Giresun illeri arasında gerçekleştirilen karşılaştırmalı analizler ise bölgesel ve sosyo-kültürel farkların teknoloji kabul sürecinde belirleyici rol oynadığını ortaya koymuştur. Özellikle kullanım niyeti değişkeninde şehirler arası anlamlı bir fark tespit edilmiştir; Giresun'daki katılımcıların kullanım niyeti İstanbul'dakilere kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bu sonuçlar, elektrikli motosikletlerin yaygınlaşmasının sadece teknolojik gelişmelerle değil, aynı zamanda yerel dinamiklerle de yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, sürdürülebilir ulaşım stratejilerinin geliştirilmesinde, bölgesel ve toplumsal farklıkların göz önünde bulundurulması gerekliliği vurgulanmaktadır.