Karaburun yarımadasında zeytinyağı üretim mekânları üzerine bir okuma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELAHAT KAYA KOÇ
Danışman: Yasemen Özer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Üretim" ve "mekân" kavramları canlı yaşamının temel şartı olan beslenme ve barınma ihtiyaçlarına getirilen çözümler olmaları nedeniyle önemini kaybetmeden geçmişten günümüze kadar gelmiştir. Bu durum, bu kavramların bir araya gelmesi ile oluşan ve çalışmanın da mihenk taşlarını oluşturan iki yeni söylemde de mevcuttur: çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturan "mekânın üretimi" ve genel kapsamını oluşturan "üretim mekânı". Bu söylemler arasındaki ilişki ise üretim mekânlarının, değişen ekonomik ve toplumsal değerlerin yansımasının ortaya çıktığı, ilk mekân üretimleri olmasından kaynaklanmıştır. Bu bağlamda genel kapsam kökten gelen bir ürün -zeytinden elde edilen zeytinyağı- ve coğrafya -mitolojide zeytinin yetiştirildiği ilk yer, Karaburun Yarımadası- ile sınırlandırılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Karaburun Yarımadasının zeytinyağı üretim mekânları üzerinden bölgesel kimlik değerlerinin ortaya çıkarılmasıdır. Bunun için literatür çalışmaları, görüşmeler ve yerinde yapılan gözlemler yöntemiyle yarımadadaki aktif, pasif ya da atıl ilgili mekânlar tespit edilmiştir. Ardından çalışma kapsamında iddia edilen "Karaburun Yarımadasındaki bu mekânların, mekânsal karakterleri bağlamında bir bütünlüğe sahip oldukları" hipotezi test edilmek üzere -bütüncül mekân yaklaşımı nedeniyle- Lefebvreci mekân teorisi üzerinden okuma ölçütleri elde edilmiş ve bu ölçütler ile de ilgili mekânlar sorgulanmıştır. Çalışma sonucunda, tespiti ve sorgulaması yapılan 16 zeytinyağı üretim mekânından 15'inin fabrika-mekân olduğu görülmüştür. Bu nedenle de tarihin tüm dönemlerine yönelik bütüncül bir okuma yapmak mümkün olmamıştır. Ancak fabrika-mekân üzerine yapılan bütüncül okumada, geleneksel ya da modern yöntemlerle üretim yapma şekline göre faklı donanım ihtiyaçlarına sahip olan bu mekânların -kısmi farklılaşmalarına rağmen- bütüncül özelliklere sahip oldukları fark edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mekânın üretimi, üretim mekânı, zeytinyağı, zeytinyağı üretim mekânları, Karaburun Yarımadası