AÇIK KAYNAK KODLU YAZILIM EKLENTİSİ İLE ÜRETİLEN İNTERNET TABANLI HARİTALARIN MEKANSAL KARAR DESTEK SİSTEMİ İLE BÜTÜNLEŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRAH FATİH ASILHAN
Danışman: Anime Melis Uzar Dinlemek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnternet Tabanlı Coğrafi Bilgi Sistemi (WEBCBS) lisanslı ya da ücretsiz masaüstü yazılımlarından bağımsız kullanılan, internet ağı ile desteklenen bir sistemdir. Bu sistemlerin mimarisi karmaşık yapıda olduğundan işlenen veri hacmi büyüktür ve işlenen veri boyutu da hızla büyümeye devam etmektedir. Sistemin kusursuz işlemesi bilginin güncel olmasına bağlıdır. Bu durum bilgilerin sağlıklı bir biçimde saklama ihtiyacını doğurmaktadır. Bu sistemler ile bilgiye ulaşmak pratik olduğundan kullanıcıların güncel veri ile doğru bilgiye ulaşma talebi her geçen gün artmaktadır. Ayrıca, bireysel kullanıcılar gibi kamu kurumları da yapmış oldukları çalışmalarda internet tabanlı sistemleri kullanmakta ve kurum envanterlerini bu doğrultuda güncellemektedirler. Özellikle gelişen bilgi teknolojilerinin e-devlet ve e-belediye alanlarında hızla kullanılmaya başlanmasıyla; kurum arşiv envanterlerinden kalıcı ve sağlıklı bir veritabanı oluşturulması, bilginin etkin olarak işlenmesi, veriye hızlı ve güvenli bir şekilde ulaşılması, kurumların hizmet servis kalitesi önem arz etmektedir. Bu nedenle, internet tabanlı sistemlerle birlikte kurumsal materyaller ve kurumların otomasyon sistemleri, konum bilgisi içeren haritalar ile desteklenmelidir. Böylece, veriler CBS altyapısıyla kolay bir şekilde analiz edilerek değerlendirilebilmektedir. Teknoloji ilerledikçe, kullanıcı taleplerinin artmaya başlaması mevcut problemlerin çözümü için tek başına CBS yeterli gelmemeye başlamıştır. CBS, veri tabanı ilişkilerini kullanarak analiz ve değerlendirme ile kullanıcılara destek sağlarken, doğru karar verme sürecinde ise Karar Destek Sistemleri (KDS) karar vericilere en ideal sonuçları vermektedir. Bu iki sistem incelendiğinde birbirleri ile benzerlikler bulunmasına rağmen; bu sistemlerin bir arada değerlendirildiği tek bir sistem yaygın olarak bulunmamaktadır. Bu durum, kullanıcıların doğru bilgi ve analiz sonuçlarına ulaşmasında problem olmaktadır. Bu çalışma iki aşamadan oluşmaktadır; ilk olarak açık kaynak kodlu yazılım eklentisi ile internet tabanlı haritaların üretimi ikinci aşama ise CBS ile karar destek sisteminin önerilen "Müsabaka Yöntemi" ile bütünleştirilmesidir. Bu çalışmanın ilk aşamasında, İstanbul Eyüpsultan ilçe sınırı içinde bulunan kamu kurumlarının, web sayfalarında yer alan adres, konum, ada, parsel vb. bilgilerden yararlanılarak ortak özniteliklere sahip veri bilgi havuzu oluşturulmuştur. Bu bilgiler açık kaynak kodlu CBS yazılımında işlenen vektör haritalarla ilişkilendirilmiştir. Son olarak üretilen vektör harita, bir eklenti yardımıyla internet ortamında servis edilmek üzere kodlanmıştır. Önerilen yöntem ile Eyüpsultan İlçesi'nde bulunan tüm kamu kurumlarının verileri ortak bir havuzda toplanması hedeflenmiş ve kurum bilgilerinin bu sisteme bütünleştirilmesi sağlanmıştır. Ayrıca, oluşturulan vektör veri tiplerinin sahip olduğu öznitelik bilgileri dinamik olarak güncellenerek, haritaların sunucuda güncel ve doğru bilgi desteğiyle servisi sağlanmıştır. Sonuç olarak verinin bilgiye dönüştürülmesi, analizi ve değerlendirmesi ile güncel, doğru bilgiye ulaşma süreçleri; uzman bir yazılımcı tarafından haftalarca dikkatle yazılması gereken kod satırları ve yapılması gereken kontrol işlemleri yerine, önerilen bu yöntem ile çok daha kısa bir sürede gerçekleştirilmiştir. Böylece, internet tabanlı harita üretimi ve bütünleştirme ile zaman ve maliyet açısından önemli kazanımlar sağlanmıştır. Bu çalışmanın ikinci aşamasında ise, yaygın kullanılan karar verme algoritmalarına alternatif olarak müsabaka yöntemi adı altında yeni bir algoritma geliştirilerek; CBS ile KDS'nin bütünleştirilmesi sağlanmıştır. Böylece, önerilen yaklaşım ile karar verme aşamasında ölçütler için anket yapılmasına ve hedef gruplarına gerek kalmadan, elde edilen öznitelik verileriyle güncel ve doğruluğun daha hassas olduğu sonuçlara ulaşılması hedeflenmiştir. Bu çalışmada, İstanbul Eyüpsultan ilçesinde yer alan 28 mahalle bulunan nüfus bilgisi, ilçe yüzölçümü, eğitim kurumları ve mahallelerin sahip olduğu ulaşım ağı vb. bilgiler kullanılarak müsabaka yöntemi geliştirilmiştir. Ayrıca, 9 ölçüt baz alınarak ikili karşılaştırmalar yapılmış, avantaj ve dezavantaj durumu analiz edilmiş ve renklendirilmiş puan haritası üretilmiştir. Sonuç olarak, çalışma sonuçlarının internet tabanlı harita ile kullanıcılara hızlı bir şekilde servis edilmesi sağlanmıştır. Anahtar Sözcükler: İnternet Tabanlı Harita, CBS, KDS, Müsabaka Yöntemi, Tematik Puan Haritası.