Bilgi işlemsel düşünme becerisi eğitimine yönelik bir elektronik bilgi inşa sistemi geliştirilmesi: MoBiForum projesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AYŞE ARICI
Danışman: Serhat Bahadır Kert
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme (BİD) becerilerinin arttırılması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılabilecek mobil ortam uyumlu bir bilgi inşa sistemi (MoBiForum) geliştirmek ve geliştirilen sisteminin öğrencilerin BİD becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma 6 hafta boyunca, 5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi kapsamında, İstanbul'daki Güngören 75. Yıl Ortaokulunda gerçekleştirilmiştir. Kontrol gruplarında hazırlanan ders materyalleri kullanılırken, deney gruplarında ise MoBiForum sistemi kullanılmıştır. Çalışmada, tasarım tabanlı araştırma yöntemi ile Solomon 4 gruplu model kullanılmıştır. Katılımcılar, yansız küme örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmada, iki deney ve iki kontrol grubu olmak üzere toplam dört grup bulunmaktadır. Araştırma öncesinde, ön testler yalnızca bir kontrol ve bir deney grubuna uygulanırken, araştırma sonrasında ise tüm gruplara uygulanmıştır. Araştırma verileri, (1) Ortaokul Öğrencileri için Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisine Yönelik Öz Yeterlik Algısı Ölçeği (BİDBÖA) (2) Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisi Akademik Performans Testi (BİDBAPT) ve (3) Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik, Bağımsız Öneklem T Testi, ANOVA ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Ayrıca, gruplar arasındaki fark puanı (gain score) ile etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, MoBiForum sisteminin analiz sürecinde 8, tasarım sürecinde 13 ve geliştirme sürecinde 6 farklı iş adımının gerçekleştiği görülmüştür. Ayrıca, sisteminin öğrencilerin öz yeterlilik algılarını doğrudan geliştirmediği, ancak geliştirmede etkili olabileceği gözlemlenmiştir. Bu durumun, MoBiForum sisteminin öğrenciler üzerinde yarattığı bilişsel yükten kaynaklandığı düşünülmektedir. Benzer bir durum, öğrencilerin bilişim teknolojileri kapsamındaki kavram gelişimlerinde de gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, son testler incelendiğinde tüm grupların kavram ağlarının karmaşıklaştığı ve öğrencilerin günlük yaşamdaki kelimelerden çok bilişim teknolojileri ile ilgili kelimeleri tercih ettiği görülmüştür. Bu örnekler, MoBiForum sisteminin kavram gelişimini desteklediğine dair bulgular olarak gösterilebilmektedir. Bunlara ek olarak, MoBiForum sisteminin öğrencilerin akademik başarısı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Öte yandan, öğrencilerin BİD beceri gelişimlerinin değerlendirilmesi sürecinde kullanıma uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu durumun, örneklemin çok az olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Daha kalabalık bir grupla yeniden incelenmesi önerilmektedir.