Metasezgisel Yöntemlerle Optimizasyon Problemlerinin Çözümleri: Temelleri ve Uygulamaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Kimya-Metalurji Fakültesi, Matematik Müh.Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Süleyman Mesut YILMAZ
Danışman: Seda Göktepe Körpeoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Evrimsel hesaplama ve doğadan ilham alan meta-sezgisel algoritmalar, çeşitli amaçlara yönelik olarak optimizasyon performansını artırmak için son yıllarda tercih edilen önemli matematiksel yöntemlerdir. Bu algoritmalar çok yönlü oluşları ve etkililikleri sebebiyle belirli sorunları ele almak için özelleştirilebilen geniş bir yelpaze sunarlar. Gerçek yaşam problemlerini matematiksel modellemede geleneksel yöntemlerden daha iyi performans gösterirler. Yapıların sismik tasarımı, depreme dayanıklı yapıların inşası için önemli bir uygulama alanıdır. Bu amaçla, enerji dağıtma cihazlarının kullanımı ve bu cihazların çeşitli amaçlar için optimizasyonu bir diğer önemli konudur. Yapılan çalışmada ilk aşamada evrimsel hesaplama, meta-sezgisel yöntemler ve doğadan ilham alan algoritmalar kullanılarak sismik tasarıma sahip yapısal sistemlerin optimizasyonu konularında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi yapılmıştır. Çalışmanın diğer aşamasında ise literatürde var olan bir enerji dağıtıcı çelik yastık modeli ele alınmış ve maruz kaldığı yükün transversal (enine) doğrultuda olduğu düşünülmüştür. Ele alınan çelik yastık modelinin geometrik boyutlandırılması belirli kısıtlara tabi bir optimizasyon problemi olarak ifade edilmiştir. Optimizasyon probleminin çözümü için genetik algoritma, benzetilmiş tavlama algoritması, ateş böceği algoritması ve parçacık sürü algoritması kullanılmıştır. Kullanılan optimizasyon algoritmalarından elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında birbirlerini doğruladıkları sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, enerji sönümleyici elemanlar kullanılarak bir yapının sismik dayanıklılık performansının arttırılmasına yönelik optimizasyon problemi modellenmesi ve evrimsel algoritmalar, meta-sezgisel yöntemler ve doğadan esinlenen algoritmalar yardımıyla sismik tasarım optimizasyonu konularına önemli bir örnek sunmaktadır.