Türkiye'nin farklı bölgelerinden temin edilen madımak örneklerinin bazı biyoaktif özelliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLSU MARANGOZ
Danışman: Fatih Törnük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Madımak (Polygonum cognatum Meissn.) bitkisi genellikle Türkiye'nin Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde yetişen, antioksidan, antikanserojen, antimutajen ve antimikrobiyal gibi birçok biyoaktif özelliği bulunan endemik bitki türlerinden biridir. Bu çalışmada, Türkiye'nin Orta Karadeniz ve Orta Anadolu bölgelerinden tedarik edilen taze madımak bitkilerinin biyoaktif özelliklerinin üzerinde bitkinin yetiştiği lokasyonun etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaçla öncelikle madımak bitkileri kurutulmuş ve etanol ekstraktları elde edilmiştir, sonrasında antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri ile fenolik madde profilleri incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, Orta Anadolu ve Orta Karadeniz Bölgesinde yetişen madımak bitkisi örneklerinin Folin-Ciocalteu yöntemi ile tayin edilen toplam fenolik madde miktarı sırasıyla 67,30 GAE mg/g ve 58,59 GAE mg/g olarak hesaplanmış olup, Zhinsen metodu ile ölçülen toplam flavonoid miktarları ise sırasıyla 50,88 KAE mg/g, ve 32,86 KAE mg/g olarak belirlenmiştir. Madımak örneklerinin antioksidan aktivitelerinin tespiti için DPPH, FRAP ve CUPRAC olmak üzere üç farklı metot kullanılmıştır. Farklı bölgelerden toplanan bitkilerden elde edilen ekstraktların her ikisi de Salmonella enterica subsp. enterica serovar Typhimurium, Escherichia coli O157:H7, Listeria monocytogenes ve Staphylococcus aureus'a karşı yüksek antimikrobiyal aktivite göstermiş ve antimikrobiyal etkinin ekstrakt konsantrasyonuna bağlı olduğu tespit edilmiştir. Madımak örneklerinin fenolik madde profilleri lokasyona göre farklılık göstermiş olup, Orta Anadolu ve Orta Karadeniz madımak örneklerinde bulunan majör fenolik bileşenler sırasıyla rutin ve kafeik asit olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, Orta Anadolu'da yetişen madımak bitkisinin toplam fenolik madde ve flavonoid miktarı istatistiksel olarak daha yüksek (p<0,05) bulunmuştur. Fakat Orta Karadeniz bölgesinden toplanan madımak bitkisinin istatistiksel olarak daha yüksek (p<0,05) antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu farklılığın sebebi her iki bölgedeki madımak örneklerinin farklı fenolik madde profiline sahip olmasıdır. İçerdikleri fenolik bileşenlerin konsantrasyonları farklı olduğu için antioksidan kapasiteleri de farklılık göstermiştir. Sonuç olarak, madımak bitkisinin doğal florasını bozmadan kültüre alınmasına karar verilirken konumun etkisinin dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır.