4. Sınıf Öğrencilerinin Okuma Performanslarının Ekolojik Arka Planı: PIRLS 2021 Verileri için İkincil Bir İnceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emirhan Ali Çalışkan
Danışman: Talha Göktentürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Okuma becerilerinin geliştirilmesi ilk okuma ve yazma öğretiminin gerçekleşmesi sonrası eğitimin her kademesinde kritik bir hedef olarak varlığını sürdürmektedir. İlkokul seviyesinde öğrenmelerini sürdüren 4. sınıfların ders programlarında da okuma ve okuma becerisi, geliştirilmesi gereken asli noktalardan birini oluşturmaktadır. Dördüncü sınıflar seviyesinde Türkiye'nin oluşturduğu ekolojik arka planın okuma performansı ile kurduğu ilişki ise az çalışılmış başlıklardandır. İlgili keşiflerin yapılması ise ancak temsil gücü yüksek veri grupları ile mümkündür. Belirtilen sebepler ışığında PIRLS araştırmaları 4. sınıf seviyesindeki öğrencilerin okuma başarılarını incelemek için uygulanmaktadır. Araştırma 2021 döngüsünde Türkiye'den 6032 öğrenciye uygulanmıştır ve öğrencilerin okuma başarılarını etkileyebilecek muhtemel faktörler hakkında zengin bir veri havuzu sunmaktadır. İkincil bir analiz olarak yapılan bu çalışmada havuzun potansiyeli doğrultusunda Türkiye verileri incelenmiş ve öğrencilerin okuma performansını etkileyen ekolojik faktörlerin Zumbo'nun ekolojik çerçevesi yoluyla ortaya konulması amaçlanmıştır. Verilerin analize hazırlanması sürecinde RStudio ile kayıp veri analizleri yapılmış ve ardından yapılı eşitlik modellemesi kullanılarak analizler yineleme metodu doğrultusunda tamamlanmıştır. Bulunan en kapsayıcı modelde okuma başarısını birbiriyle hareket ederek açıklayan ve birbirleriyle bağ kuran üç değişken tespit edilmiştir: 1. okuma öz yeterliği, 2. okula yönelik tutum, 3. ebeveynin okula yönelik tutumu. Model içerisinde okuma öz yeterliği şahsi karakter tabakasında iken okula yönelik tutum ve ebeveynin okula yönelik tutumu okul tabakasında yer almaktadır. Sonuçlarda okul ile ilgili süreçler açısından aileye yönelik değişkenin anlamlı bir ilişki göstererek açıklayıcı bir rol üstlenmesi öğrencilerin gelişim seviyesi ile uyumludur. Dolayısıyla öğrenci-aile arasındaki ilişki okuma başarısı üzerinde anlamlı bir açıklayıcılığa sahiptir. Aile bir yandan okuma başarısını pozitif yönlü açıklarken bir yandan da öğrencinin şahsi karakterine yönelik değişkenlerle bağ kurmaktadır. Gelecek çalışmalarda ekolojik modelin spesifik bir tabakasının veya tabakalarının farklı örüntüleri açığa çıkarmak için kullanılması literatürün gelişmesine ve eğitim politikalarının şekillenmesine katkı sağlayacaktır. Çalışmanın sunduğu bulgulardan hareketle ilköğretim seviyesinde şahsi karaktere yönelik odağın artırılması faydalı olacaktır. Ayrıca okulun mühim bir paydaşı olarak ailelerle iş birliğinin artırılması gereklidir.