Forecasting of spatial distribution of earthquake by using Bayesian analysis for İstanbul

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstatistik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ZUHAL FATMA KARATAŞ

Danışman: Filiz Karaman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Deprem, ani oluşundan dolayı tahmin edilmesi zor bir afet türüdür. Bu yüzden çoğu zaman can ve mal kayıplarına yol açmaktadır. Türkiye, şiddetli bir deprem bölgesidir ve üç büyük fay hattını içermektedir. İstanbul da Türkiye'deki deprem fay hatlarından Kuzeydoğu Anadolu Fay Hattı üzerinde olup yüksek deprem riski taşımaktadır. Tahmin edilmesi zor olsa da depremin, meydana geliş yerine, zamanına, sıklığına ve büyüklüğüne göre bir periyot oluşturduğu düşünülmektedir. İstatistiksel tahminde kullanılan Bayes yaklaşımında belirsiz olan ilişki, olasılık hesaplanarak açıklığa kavuşturulmaya çalışılır. Çalışmada kullanılan veri seti Kandilli Rasathanesi'nden alınmış olup, İstanbul için merkez kabul edilen enlemi 41.013611 ve boylamı 28.955 olan koordinatların 150 kilometre yarıçapında yer alan ve büyüklüğü (xM) 4'e eşit veya 4'ten yüksek olan tüm depremleri içermektedir. Bu veriler kullanılarak bayes yaklaşımı ile hesaplanan bir tahmin modelinin oluşturulması amaçlanmış ve bunun için yedi farklı model kurulmuştur. Tüm modeller arasında model seçim kriterlerinden RMSE ve MAE istatistiklerine göre, Gauss sürecine sahip, mekansal etkiyi enlem ve boylam koordinatlarına göre inceleyen, zamansal etkiyi gün-ay-yıl bazında ele alan bayes modelinin etkili olduğu ortaya çıkmış, deprem büyüklüğünün mekansal ve zamansal örüntüden etkilendiği görülmüştür. Böylece İstanbul veya çevresinde meydana gelebilecek bir depremin büyüklüğü diğer tüm etkiler sabitken 4.1 (xM) olarak tahmin edilmiştir.