Helikopterlerde kullanılan ayarlı kütle sönümleyici tasarımı ve yorulma davranışının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET KEPENEK
Danışman: Binnur Sağbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Havacılık sektöründe yüksek performanslı ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesi, regülasyonlara uygun biçimde farklı üretim yöntemleri ve malzeme kombinasyonlarıyla maksimum verimlilikte sistemlerin tasarlanmasını gerekli kılmaktadır. Hava araçlarında verimliliği etkileyen temel parametrelerden biri, sistemlerin minimum kütle ve hacimle, uçuş koşulları altında deformasyona uğramadan görevlerini sürdürebilmesidir. Bu tez çalışmasında, dinamik yükler altında çalışan döner kanatlı hava araçlarında pasif titreşim sönümleyici olarak kullanılan ayarlı kütle sönümleyicilerin yapısal tasarımı ve yorulma dayanımı incelenmiştir. Amaç, gerçek bir helikopterde karşılaşılan tasarım kriterleri olan alan kısıtlamaları, montaj kolaylığı, üretilebilirlik, uygun malzeme seçimi ve dinamik dayanım gibi konular dikkate alınarak, optimum performansa ve uzun ömre sahip bir sönümleyici tasarımı elde etmektir. Çalışma kapsamında, yaprak yaylı bir ayarlı kütle sönümleyici için ilk tasarım önceki akademik çalışmalar ve endüstriden örnekler ile oluşturulmuştur. Bu ilk tasarım iteratif yöntemlerle geliştirilmiş ve Siemens NX 2021 yazılımı üzerinden sonlu elemanlar analizleri gerçekleştirilmiştir. Tasarımın, sistemin doğal frekansı ile uyumlu çalışması sağlanarak efektif sönümleme performansı hedeflenmiştir. Ayrıca, gerçek uçuş yükleri altında yorulma dayanımı analiz edilerek, tasarımın sonsuz ömür kriterini sağlayıp sağlamadığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak hem etkin sönümleme kabiliyetine hem de uzun ömürlü yapısal performansa sahip, üretime uygun bir sönümleyici tasarımı ortaya konmuştur. Elde edilen bulguların, ayarlı kütle titreşim sönümleyicilerin havacılık uygulamalarına yönelik daha etkin şekilde optimize edilmesi sürecine katkı sağlaması ve bu alandaki literatüre teknik anlamda önemli bir referans oluşturması beklenmektedir.