Terapötik uygulamalara yönelik yeni silisiyum ftalosiyaninlerin sentezi, fotofiziksel ve foto-sonokimyasal özelliklerinin incelemesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: HIBA MESSAOUDI
Danışman: Ali ERDOĞMUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fotodinamik ve sonodinamik tedaviler, uzun yıllardır kullanılan geleneksel kanser tedavilerine alternatif örneklerdir. Her iki yöntemin ortak bileşenleri hassaslaştırıcı ve singlet oksijendir. Bu yöntemlerin bir diğer bileşeni, duyarlılaştırıcıları uyarmak için kullanılan fotodinamik terapi için ışık ve sonodinamik terapi için ses dalgalarıdır. Sono-fotodinamik terapi (SPDT), antikanser alanında her iki yöntemin bir kombinasyonunu içeren yeni ortaya çıkan bir yaklaşımdır. Oldukça yeni bir yaklaşım olan SPDT hakkında literatürde fazla bilgi bulunmamaktadır. Silisiyum ftalosiyaninler fotosonokimyasal ve fotofiziksel özellikleriyle PDT veya SPDT çalışmalarında kullanıma uygun etkileyici komplekslerdir. Bu tez kapsamındaki temel amaç, farklı başlangıç malzemeleri kullanılarak tasarlanan Schiff bazlı substituentli silikon ftalosiyanin türevlerinin, bunların kuaternize ve zwitterion türevlerinin foto fizik ve foto/sono kimyasal çalışmalarını gerçekleştirerek duyarlılaştırma kapasitelerinin araştırılmasıdır. Bu silkon ftalosiyanin türevlerinin suda çözünürlüğünü arttırmak amacıyla kuaternize ve zwitter iyon grupları sentezlenerek foto-sono-fizikokimyasal özellikleri incelenmiştir. Karakterizasyon süreci, kızılötesi (FT-IR) spektroskopisi, UV-Vis spektroskopisi, proton nükleer manyetik rezonans (1H NMR) spektroskopisi, ve kutle spektroskopisi dahil olmak üzere çeşitli analitik tekniklerin kullanıldı. Katyonik ftalosiyaninler arasında kuaternize bileşikler Q-Si1a ve Q-Si2a (sırasıyla 1.06 ve 1.07) SPDT hesaplamalarında en yüksek singlet oksijen kuantum verimini göstermiştir. Sentezlenen ftalosiyaninlerin in vitro deneylerde PC3 prostat kanseri hücre hattını etkili bir şekilde hedef aldığını ve hücre canlılığında belirgin bir azalmaya yol açtığını göstermiştir. Bu bulgular, bu bileşiklerin prostat kanseri tedavisinde umut verici terapötik ajanlar olarak potansiyelini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Fotodinamik terapi, sonofotodinamik terapi, schiff bazı, silisiyum ftalosiyanin, zwitter iyonları