Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve Seray Zümrüt
Danışman: Esra Küçükkılıç Özcan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir tasarım ürününde kullanılan renklerin birbirleriyle ilişkileri görsel ve estetik olarak önem taşımaktadır. Bu nedenle, estetik ve anlamlı kompozisyonlar elde etmek için renk tasarımları yapılmakta ve bu doğrultuda çeşitli renk düzenleri kullanılmaktadır. Renk Karşıtlık Düzenleri, Albert Munsell tarafından kurgulanan, Prof. Dr. Şazi Sirel tarafından renk tasarımlarında kullanılmak üzere bu kurgu çerçevesinde matematiksel bir yaklaşımla ele alınan düzenlerden biridir. İnsanların çevrelerinde algıladıkları renklerden fiziksel ve psikolojik olarak etkilendikleri bilinmektedir. Literatürde renklerin insanlar üzerindeki etkilerini inceleyen birçok çalışma bulunmakla birlikte matematiksel bir yaklaşımla kurgulanmış Renk Karşıtlık Düzenleri'nin etkilerini inceleyen bir çalışmaya ulaşılamamıştır. Bu nedenle bu tez çalışmasında Renk Karşıtlık Düzenleri'nin uyum, tercih, beğeni kavramları aracılığıyla incelenmesi ve duyuşsal etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda bir araştırma yöntemi ile adımları belirlenmiş ve iki aşamalı bir çevrimiçi anket çalışması yapılmıştır. Anketlerde Prof. Dr. Şazi Sirel tarafından tanımlanmış altı renk karşıtlık düzeninden ikişer örnek olmak üzere toplam on iki renk düzeni oluşturulmuştur. On iki düzenin renkleri, bir sokak silüeti görselinde yer alan yapı yüzlerine uygulanmıştır. İlk ankette katılımcıların görselleri uyum, tercih ve beğeni kavramları üzerinden değerlendirmeleri ve her görseldeki renk düzenini tanımlayan üç sıfat yazmaları istenmiştir. İkinci anket çalışmasında ise en çok yazılmış sıfatların uyum, tercih ve beğeni kavramlarıyla ilişkileri göz önünde bulundurularak sıfat çiftleri oluşturulmuş ve görseller anlamsal farklılaşma ölçeği ile değerlendirilmiştir. Anket sonuçları doğrultusunda renk karşıtlık düzenlerinin duyuşsal etkileri ve söz konusu kavramlarla ilişkileri incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde genel bilgiler, literatür özeti, çalışmanın amacı ve hipotezleri sunulmuştur. İkinci bölümde ise renkle ilgili temel bilgiler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde renk algılama, renklerin kişiler üzerindeki etkileri ile uyum, tercih, beğeni kavramlarıyla ilişkileri incelenmiş, literatürde yapılan çalışmalar aktarılmıştır. Dördüncü bölümde anket çalışmalarının kurgusuna, uygulanma ve değerlendirme yöntemleri ile sonuçlarına yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise çalışmadan elde edilen bulgular, hipotezlerin değerlendirilmesi, sonuçların yorumlanması ve öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Renk düzenleri, renk uyumu, renk tercihi, renk beğenisi, duyuşsal etkiler