Meme kanserinin moleküler alt tiplerinde hedefleyici peptitin ortak reseptörünün araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP KILINÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Barbaros Nalbantoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Meme kanseri, dünya genelinde kadınlarda kanser ölümlerinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Meme kanseri heterojen bir hastalık olup östrojen, progesteron ve HER2 gibi reseptörlerin varlığına bağlı olarak Luminal A, Luminal B, HER2+ ve üçlü negatif olmak üzere moleküler alt tiplere ayrılmaktadır. Bu sebeple, her alt tip için uygun tedavi yöntemlerine ihtiyaç bulunmaktadır. Tümör ile ilişkili peptitler, tümör yüzeyinde bulunan spesifik reseptörlere bağlanarak hedefe yönelik tedavi veya görüntüleme amaçlı kullanılabilmektedir. Stabil bir tümör hedefleyici peptit olan peptit 18-4'ün (p18-4) Luminal A alt tipi hücre hattında (MCF-7) Keratin-1'e (SK1) bağlandığı literatürde belirtilmiştir (Soudy vd., 2011, 2017). Meme kanserinin birden fazla alt çeşidinde yapılan çalışmalarda p18-4'ün meme kanseri hücre hatlarına yüksek oranda bağlanabildiği ve hücre içine alımı olduğu görülmüştür. Bu sebeple, ortak bir reseptörün varlığının bu tez kapsamında ayrıntılı bir şekilde araştırılması hedeflenmiştir. Meme kanseri hücre hatlarından membran xix proteinlerini yüksek verimlilikle izole etmek amacıyla farklı yöntemler denenip optimize edilmiştir. Stiren-maleik asit lipid partiküllerinin (SMALP), membran proteinlerini yüksek verimlilikle izole ettiği gözlemlenmiştir. Ayrıştırılan proteinler afinite kromatografisinde p18-4 ile konjuge olmuş resin yardımıyla izole edilmiştir ve negatif kontrol olarak rastgele peptit dizisi ile konjuge edilmiş resinden elüsyon edilen proteinler kullanılmıştır. Elde edilen proteinler tripsin ile sindirilmiştir ve protein fraksiyonları LC-MS ile incelenerek p18-4'e özgüllük gösteren reseptörlerin analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda MDA-MB-231 ve AU 565 hücre hatlarında kalmodulin-3, kalretikulin ve laktoilglutatyon liyaz olmak üzere ortak 3 aday belirlenmiştir. BT-474 hücre hattında kreatin kinaz ve T-47D hücre hattında ise protein pikolo proteinleri p18-4'e özgüllük göstermiştir. Bu bulgular, p18-4'ün meme kanserinin farklı moleküler alt tiplerinde değişen özgüllükte farklı proteinlerle etkileşime girdiğini göstermektedir. Bu tez çalışmasında, meme kanserinin heterojen doğası sebebiyle tek bir biyobelirteç üzerinden hedefleme yapılmasının zorluğu ve biyobelirteç keşfinde hücre tipine özgün hedeflerin önemini vurgulamaktadır. İlerleyen çalışmalarda, bu farklılıkların derinlemesine araştırılması ve ortak bir biyobelirtecin belirlenmesi, hedeflemeye yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.