TASARIMDA YANGIN GÜVENLİĞİ AÇISINDAN KAÇIŞ MESAFELERİNİN DENETİMİNDE YBM TABANLI KARAR DESTEK MODELİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM FIRAT
Danışman: Togan Tong
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yangın güvenliği mimari tasarım sürecinin yanı sıra yapının tüm yaşam döngüsü boyunca hayati önem taşıyan multidisipliner tasarım bileşenidir. Geleneksel tasarım ve denetim yaklaşımlarında yangın güvenliği çoğunlukla manuel yöntemlerle ve tasarımın ileri aşamalarında ele alınmakta, bu durum zorlu revizyonlara, zaman ve maliyet kayıplarına yol açmaktadır. Günümüzde Yapı Bilgisi Modellemesi (YBM), bir yapının tüm yaşam döngüsünü kapsayan verilerin depolanması ve yönetilmesiyle, yangın güvenliğinin tasarım aşamasından itibaren bütüncül biçimde ele alınmasına olanak tanımaktadır. Tasarımın uygunluğunun doğrulanması, yangın güvenlik sistemleri ile diğer bina bileşenlerinin çakışmasının takibi, disiplinler arası iş birliği, simülasyon ve analiz gibi YBM özellikleri hataların erken aşamada tespit edilmesini ve süreç optimizasyonunu sağlar. Bu tez çalışmasında, yangın güvenliğinin YBM ile entegrasyonu literatür üzerinden sistematik biçimde incelenmiş; Yüksek ayrıntı düzeyi (LOD) ya da simülasyon yazılımları arasındaki veri şeması farklılığı nedeniyle yangın güvenliğinin YBM ile entegrasyonunun aksadığı ve mevcut YBM uygulama planlarının yangın güvenliği özelinde gelişime ihtiyacı olduğu görülmüştür. Ulusal ve uluslararası yangın güvenliği yönetmelikleri karşılaştırılarak, YBM tabanlı otomatik kod denetimi için uygun bir çerçeve oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında, sayısal ve parametrik yapısı nedeniyle NFPA standartları referans alınarak, erken tasarım evresinde yangın güvenliği gerekliliklerini otomatik olarak denetleyebilen YBM tabanlı bir kontrol modeli geliştirilmiştir. Autodesk Revit ve Dynamo görsel programlama aracı kullanılarak, tahliye bileşenlerine ilişkin kaçış mesafeleri YBM ortamında otomatik olarak analiz edilmiş ve örnek model üzerindeki değişikliklerde uygunsuzlukların anlık olarak tespit edilebildiği gösterilmiştir. Geliştirilen bu yöntemle, geleneksel manuel kontrollere kıyasla denetim sürelerinde önemli ölçüde zaman kazancı sağlanmış ve karmaşık planlarda insan kaynaklı gözden kaçırma/hata riskleri minimize edilmiştir. Ayrıca, yangın güvenliğinin yalnızca tasarım aşamasında değil, yapı yaşam döngüsünün tüm evrelerinde sürdürülebilir biçimde yönetilebilmesi amacıyla Yangın Güvenliği Odaklı bir YBM Uygulama Planı (BEP) çerçevesi önerilmiştir. Çalışmanın, yangın güvenliği süreçlerinin dijitalleşmesine katkı sağlayarak, erken tasarım aşamasında karar destek mekanizmaları geliştirilmesine ve geleneksel denetim yaklaşımlarının iyileştirilmesine katkı sunması hedeflenmektedir.