Kanunî Ahmet Yatman'ın müzikal kimliğini oluşturan biyografik unsurlar üzerine bir inceleme

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Ve Tasarım, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KADRİYE BOZKURT HEPKORUCU

Danışman: Aslıhan Eruzun Özel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ekol olarak kabul edilen müzikalitesi ve dönemine göre öncü sayılabilecek çalışmalarıyla 20. yüzyıl Türk kanun sanatında özel bir konumda olan Ahmet Yatman, bu çalışmada ‘özne’ olarak merkeze alınmış; müzikal kimliği, biyografik unsurlar üzerinden incelenmiştir. Eğitimi ve meşk ortamları detaylı olarak irdelenmiş; bir anlamda ‘Ahmet Yatman Meşk Silsilesi’ oluşturulmaya çalışılmıştır. Zengin kariyer çizgisi göz önünde bulundurulduğunda, kayıtlara geçmiş son derece mütevazı kabul edilebilecek olan çalışmaları kronolojik bir çerçeveye oturtulacak şekilde aktarılmıştır. Müzikal kimliği, çocukluğunun ve gençliğinin geçtiği Konak-İkiçeşmelik ve Fener-Balat-Ayvansaray’ın kozmopolit/çokkültürlü yapısı, Roman kimliği, Radyo kültürü ve Mehtap Âlemleri üzerinden okunmuş; müzikal kariyerinde önemli bir yeri olan yurt dışı çalışmaları, özellikle de döneminde öncü sayılabilecek ABD faaliyetleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Müzisyenliğini oluşturan müzikal unsurlar, performansları ekseninde kurgulanarak alanda yapılacak yeni çalışmalara yol gösterebilecek bir içerikle ayrıntılı olarak ele alınmış; sanatçının diskografisine de kapsamlı biçimde yer verilmiştir. Çalışmada kuram olarak Ernst Bernheim’ın ‘Tarih Metodolojisi’ temel alınmış; yöntem olarak, doküman analizi ve görüşme şeklinde iki farklı model kullanılmıştır. Kanunu ağırlıklı olarak icra mekânlarında pratik yollarla öğrenen sanatçının çocukluğunu ve gençliğini geçirdiği Konak-İkiçeşmelik ve Fener-Balat-Ayvansaray bölgesinin kozmopolit yapısının müziğini etkilemesi; bu çokkültürlü yapının sanatçının yurt dışındaki müzik türlerine uyumlanmasını kolaylaştırması ve Roman kimliğinin müzikal kimliğini olumlu yönde etkilemiş olması çalışmanın dikkat çekici sonuçları arasındadır.