SOSYAL DUYGUSAL ÖĞRENME MESLEKİ GELİŞİM EĞİTİMİNİN TASARLANMASI UYGULANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARIŞ SARISOY
Danışman: Yavuz Erişen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğitim sistemleri, uzun yıllardır öğrencilerin gerçek yaşama hazırlanmasına ilişkin eleştiriler ve tartışmalarla şekillenmektedir. Okulların akademik başarıyı tek ölçüt olarak kabul eden geleneksel yaklaşımları, bireylerin yaşam becerileri ve sosyal duygusal ihtiyaçlarını göz ardı etmektedir. Ancak, duygusal zekâ (EQ) kavramının ortaya çıkışı ve bu alanda yapılan araştırmalar, yaşam başarısının yalnızca akademik zekâ (IQ) ile açıklanamayacağını göstermiştir. Bu durum, eğitim sistemlerinde önemli bir değişim yaratmış ve birçok ülke, ulusal eğitim programlarını çocukların sosyal ve mesleki başarılarını destekleyecek yaşam becerilerini geliştirme amacıyla yeniden yapılandırmıştır. Sosyal Duygusal Öğrenme (SDÖ), bireylerin duygusal ve sosyal becerilerini destekleyerek bu değişime katkı sağlayan kritik bir alan olarak öne çıkmaktadır. Ancak, Türkiye'de SDÖ uygulamalarına yönelik çalışmaların ağırlıklı olarak çocuklara odaklandığı, öğretmenlerin SDÖ'ye yönelik mesleki yeterliliklerini artıracak programların ise sınırlı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, öğretmenlerin SDÖ'ye yönelik farkındalıklarını arttıracak ve sınıflarında SDÖ uygulama yetkinliklerini destekleyecek mesleki gelişim programlarının tasarlanması, eğitimdeki bu eksikliği gidermek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, öğretmenlere yönelik olarak Sosyal Duygusal Öğrenme Mesleki Gelişim Eğitim Programı (SDÖMEGEP) tasarlanmış, uygulanmış ve değerlendirilmiştir. Program, uygulamaya dayalı atölyeler ve sınıf içi uygulama paylaşım günlerini içeren 40 saatlik bir eğitim süreci olarak yapılandırılmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da görev yapan 12 sınıf ve okul öncesi öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamında karma araştırma yöntemi benimsenmiş ve nitel ile nicel verilerin birleştirildiği "iç içe karma desen" kullanılmıştır. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiş, atölye sürecinde öğretmenlerin günlüklerinden ve anekdot kayıtlarından elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin sınıflarda uyguladıkları etkinliklere dair düzenlenen paylaşım günü sunumları incelenmiştir. Programın etkilerini değerlendirmek için yarı deneysel desen kullanılmış ve program öncesinde öntest, program sonrasında sontest uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralamalar Testi kullanılarak anlamlı farklar incelenmiştir. Sonuçlar, öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğunu (Z = -3,059, p < 0.01) ve katılımcıların yüzdesel başarı puanlarında ortalama %66'lık bir artış kaydedildiğini göstermiştir. Katılımcıların program süresince edindikleri bilgi ve becerileri sınıflarına taşıdığı, bu becerilerin atölye hedef kazanımlarıyla uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, SDÖMEGEP Program Değerlendirme Formu sonuçları, programın etkili, uygulanabilir ve hedeflerine uygun bir mesleki gelişim programı olarak değerlendirildiğini ortaya koymuştur.