UZAKTAN ÇALIŞMANIN İŞ TATMİNİNE ETKİSİNDE İŞ-YAŞAM DENGESİNİN ROLÜ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMED FATİH HAS
Danışman: Yasemin Bal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tüm dünyada özellikle Covid-19'un etkisiyle yaygınlaşan ve pek çok firma tarafından kalıcı olarak kullanılmaya başlayan uzaktan çalışma, iş yerlerinin operasyonel yapısını ve iş görenlerin hayatlarını çarpıcı bir şekilde değiştirmiştir. Geleneksel çalışma hayatından uzaklaşarak çok hızlı bir şekilde dönüşüm geçiren birçok şirket ve kurum tam zamanlı uzaktan veya hibrit çalışmayı genellikle çok fazla ön hazırlık süreci olmadan, etkilerini uzun yıllar test etmeden, yaşayarak öğrenmek durumunda kalmıştır. İş görenler de bu ani değişime uyum sağlamaya çalışmış ve genellikle evlerini, yaşamlarını ve aile düzenlerini uzaktan çalışmaya göre dizayn etmişlerdir. Bu araştırmanın amacı uzaktan çalışmanın iş tatminine olan etkisinde iş-yaşam dengesinin rolünü incelemektir. Nicel araştırma yöntemi kullanılan bu araştırmada nicel araştırma deseni olarak ise tarama araştırmaları kullanılmış, nedensel tarama ve ilişkisel tarama araştırmaları yapılmıştır. Veri toplama tekniği olarak da anket tercih edilmiştir. Ankette farklı ölçeklerden yararlanılmış; İş-Yaşam Dengesi Ölçeği ve İş Tatmini ölçeği kullanılarak iş görenlerden anket tekniğiyle veriler toplanmıştır. Araştırmada haftada en az bir gün uzaktan çalışanlar ve karşılaştırma grubundan oluşan örneklemden elde edilen veriler, araştırmanın amacı doğrultusunda çeşitli istatistiki metot ve test teknikleri (normal dağılım analizleri, doğrulayıcı faktör analizleri, güvenilirlik analizi, parametrik (t-test, ANOVA testi) ve parametrik olmayan testler (Kruskal Wallis H testleri) ve Hayes (process) analizi ile regresyon kullanılarak yorumlanmıştır. Analizlerde SPSS İstatistik ve SPSS AMOS programlarından yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, uzaktan çalışanların iş yaşam dengeleri ve iş tatminleri uzaktan çalışmayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksek olsa da uzaktan çalışmadaki artışın iş tatminine anlamlı bir etkisinin olmadığı ancak iş-yaşam dengesinin bu ilişkideki düzenleyici etkisinin anlamlı olduğu, uzaktan çalışma sıklığı arttıkça düşük iş-yaşam dengesine sahip çalışanların iş tatminlerinin anlamlı bir şekilde azaldığı, buna karşın iş-yaşam dengesi yüksek olan bireylerin iş tatminlerinin artış eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, iş-yaşam dengesi ve iş tatmini ilişkisinde uzaktan çalışmanın etkisinin bireyin rol deneyimlerinin negatif veya pozitif taşma türüne bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma ve çıktıları, uzaktan çalışanların iş yaşam dengeleri ile iş tatminlerinin analizi ve artırılması konusunda ve çalışanların çalışma hayatlarının şekillendirilmesinde işverenler ve insan kaynakları yönetimleri tarafından veya uzaktan çalışma, iş yaşam dengesi ve iş tatmini konusunda yapılacak akademik çalışmalarda önemli kaynak ve göstergeler olarak kullanılabilir.