Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Ve Tasarım, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞIL ŞİMŞEK
Danışman: Aslıhan Eruzun Özel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Halk müziğinde bağlama ile yapılan açış icrası geçmişte olduğu gibi günümüzde de önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma kapsamında öncelikle Sivas ilinin Divriği ilçesine bağlı Çamşıhı yöresine ait açış icraları incelenmiş olup, analiz sonuçları değerlendirilmeye çalışılmıştır. İnceleme ve araştırma yapılırken yörenin kültürü de dikkate alınmış olup yazılı, sesli ve görüntülü kaynaklara ulaşılmaya çalışılmıştır. Ancak konuya ait özellikle yazılı kaynakların az olması sebebi ile çoğunlukla sesli ve görüntülü kaynaklardan yararlanılmıştır. Usta icracılarla yapılan sözlü görüşmelerden oluşan söz konusu kaynak kişilerden elde edilen bilgilere dayanılarak da, araştımanın temel konusu olan bağlama ile Çamşıhı yöresi açışları ve açışların zamanla geçirdiği değişim süreci değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, yörenin yaşamını yitirmiş olan ve yaşayan usta icracılarının hayatları ve müzikal yolculukları araştırmaya dahil edilerek, her dönemin icrasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Açış kavramının hem farklı dönemlerde, hem de farklı müzik türlerinde kullanılan diğer terimlerle benzerlik ve farklılıklarını görünür kılabilmek amacıyla bu terimlere de yer verilmiştir. Bu sayede açışın daha kapsamlı bir çerçevede değerlendirilmesine olanak tanınmıştır. Gelenekte usta-çırak ilişkisi kapsamında gözleme dayalı olarak yapılan bu icra türünün nasıl bir değişime uğradığının analizi ve nasıl bir öğrenim yöntemi gerektirdiği bir problem olarak devam etmektedir. Günümüzde şehirleşmenin etkisi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin bir sonucu olarak bağlama icracıları, farklı enstrümanlar ile yapılan ortak çalışmalarda yer almakta ve yapılan bu çalışmalar sonucunda farklı icra üslupları birbirini etkilemektedir. Bu doğrultuda bağlama açışlarında da değişim kaçınılmaz olmaktadır. Kendisinden sonra seslendirilecek olan eseri hissettirmek amacıyla yapılan bir icra türü olan yol gösterme, zamanla yol göstermek istenilen eserin makam, dizi ve ritim gibi belli kalıplarını bünyesinde barındıran, daha serbest bir müzik formuna dönüşmüştür. Bu doğrultuda, açışlar hakkında yazılan tez, makale, bildiri, kitap ve dergiler araştırılmış ve usta icracılarla görüşmeler yapılarak, incelenmek üzere belirlenen açış icra kayıtları notaya aktarılmıştır. Sonuç olarak; bağlama sazıyla yapılan açışların üslubu, özgünlüğü ve taklit edilerek yeniden üretilmesi dikkate alındığında müzik terminolojisinde yeni kavramlara ihtiyaç duyulduğu, bağlamada yeni bir icra anlayışının oluştuğu ve buna bağlı olarak yeni öğrenim biçimlerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir. Bu tespitlerle, kültür değerlerimizden biri olan açış geleneğinin devamlılığını sağlayabilmek ve geleceğe aktarımda bir köprü olabilmek için, analizlerden elde edilen bulgular yoluyla açış konusu bu yönleriyle de irdelenerek inceleme altına alınmıştır.