Büyük dil modelleri ile bildirim metni üretimi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hakan Taşköprü

Danışman: Banu Diri

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bildirimler, kullanıcıların uygulamalarla etkileşiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bu tezde, bildirim metinlerinin üretiminde Büyük Dil Modelleri'nin (LLM) performansı değerlendirilmiş; Elle Yöntem, Otomatik Yöntem ve Optimize Yöntem olmak üzere üç yaklaşım karşılaştırılmıştır. Üretimde Google Gemini 1.5 Pro ve Turkish-Gemma-9b-v0.1, değerlendirmede ise GPT-4o modeli kullanılmıştır. Kısa ve yaratıcı yapıları nedeniyle, geleneksel metriklerin (BLEU, ROUGE, METEOR) sınırlı kaldığı tespit edilmiş; bunun yerine anlamsal uygunluk, dilbilgisel doğruluk ve kullanıcı algısını ölçen LLM tabanlı yeni metrikler geliştirilmiştir. Sonuçlar, Optimize Yöntem'in dil bilgisi ve genel kalite açısından en başarılı yaklaşım olduğunu göstermiştir. Elle Yöntem ise çeşitlilik ve emoji kullanımı açısından öne çıkmıştır. Bu çalışma, LLM'lerin kısa, eyleme dönük metin üretimindeki gücünü ortaya koymakta; optimize edilmiş istem mühendisliğinin, insan emeğini azaltarak yüksek kaliteli içerik üretiminde oynadığı kritik rolü vurgulamaktadır.