GPS PPPdoğruluğunun iklimsel ve enlemsel etkiler dikkate alınarak araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AZİZ SARAÇOĞLU
Danışman: Doğan Uğur Şanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda yapılan çalışmalarda meteorolojik mevsimlerin GPS konum doğruluğu üzerindeki etkisinin varlığı ortaya konulmuştur. Bu etki, GPS konum doğruluğunun sadece oturum süresine bağlı olduğu geleneksel doğruluk modeli formülasyonunu değiştirmiştir. Ancak mevsimsel faktörlerin konum doğruluğuna olan etkisi ortaya konulmasına rağmen, mevcut doğruluk modelinde giderilmesi gereken birtakım parametrelerin (yani etkilerin) olduğu gözlenmiştir. İlk olarak, mevcut doğruluk modeli oluşturulurken tektonik hareketlerin ve yükleme kaynaklı deformasyonların etkisinin zaman serilerinden giderilmediği gözlenmiştir. Ayrıca iklim bölgeleri yeterli ve eşit sayıda istasyon ile temsil edilmediğinden dolayı mevcut model ağı seyrek ve dağınık bir yapıya sahiptir. Son olarak kullanılan iklim sınıflandırması, gerçek meteorolojik iklim verilerine dayanmamaktadır. Mevcut doğruluk modelinde yer alan söz konusu parametrelerin yeni bir doğruluk modeli kestirimi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı meteorolojik etkilerin hem global, hem iklimsel hem de enlemsel ölçütlerde GPS-PPP doğruluğu üzerindeki değişiminin kapsamlı bir şekilde araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda hem global yaklaşım hem de iklimsel ve enlemsel sınıflandırma olmak üzere bölgesel yaklaşım göz önüne alınarak seçilen 50 IGS noktasının 2016-2020 yıllarının her bir ayına ait 5 günlük RINEX verileri kullanılmıştır. Veriler NASA JPL tarafından geliştirilen GipsyX yazılımı ile değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda global yaklaşımlı, bölgesel yaklaşımlı ve mevsimsel yaklaşımlı doğruluk modelleri geliştirilmiştir. Global yaklaşımlı doğruluk modeli 50 IGS istasyonunu içeren tüm ağdan elde edilen sonuçlardan oluşmaktadır. Bölgesel yaklaşımlı doğruluk modelleri iklimsel ve enlemsel sınıflandırmaya bağlı olarak 5 farklı iklim bölgesi ve 3 farklı enlem bölgesini temsil etmektedir. Mevsimsel yaklaşımda ise ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış olmak üzere global ölçekli ağdan 4 mevsime ait doğruluk modeli belirtilmektedir. Sonuç olarak geliştirilen yeni modelde kuzey-güney, doğu-batı ve yükseklik bileşeninde sırasıyla %50, %68 ve %94 oranında iyileşme sağlandığı ve mevcut doğruluk modelinin yeniden formüle etme gerekliliği ortaya çıkmıştır.