Yapı yüzündeki yatay ve düşey çıkıntıların görsel ve ısısal konfor açısından optimizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gülçin Süt
Danışman: Leyla Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Modern bina tasarımında yüksek saydamlık oranı oldukça yaygın olup yapı kabuğunda sıklıkla gölgeleme amaçlı yatay ve/veya düşey çıkıntılar kullanılmaktadır. Çıkıntıların özellikleri hacim içindeki görsel ve ısısal konforu etkilemektedir. Bir ofis binasında konumlandığı varsayılan modül ofis hacmi için yapılan bu çalışmada görsel ve ısısal konfor ölçütlerine göre yatay ve düşey çıkıntı aralıklarının sınırlandırılmasına yönelik bir yöntem önerilmiştir. Modül ofis hacminin tek cepheden ışık alması (hacmin uzun kenarı) ve iki cepheden ışık alması (birbirine bitişik bir uzun ve bir kısa duvar) koşulları ele alınmıştır. Tek cepheden ışık alması koşulu için pencerenin dört ana ve dört ara yöne baktığı 8 durum için işlem yapılmıştır. İki cepheden ışık alması koşulu için uzun ve kısa pencere duvarlarının ayrı ayrı baktığı yönler dikkate alınarak 16 farklı durum için işlem yapılmıştır. Geliştirilen toplam 24 farklı senaryo, dört farklı cam türü için görsel ve ısısal konfor ölçütlerine uygun en az ve en fazla yatay/düşey çıkıntı aralıkları belirlenmiştir. Görsel konfor ile ilgili günışığı aydınlık düzeyi, kamaşmadan korunma, güneşlenme ve dış ortamla görsel bağlantı ölçütleri dikkate alınmıştır. Isısal konforun sağlanmasında ilk aşamada güneş denetimi yapılarak yıllık gölgeleme ihtiyacı ve güneş kazancı belirlenmiştir. Ardından çıkıntı aralıklarının konfor koşullarını değerlendirmek üzere uyarlanabilir konfor (Adaptive Comfort) yöntemi uyarınca işlem yapılmıştır. Tüm hacimler için yatay/düşey çıkıntı türlerinin performansları detaylı analizler sonucunda saptanmıştır. Güney yönünde yatay çıkıntılar, kuzeybatı ve kuzeydoğu yönlerinde düşey çıkıntılar daha olumlu sonuç verirken, güneybatı ve güneydoğu yönlerinde yatay ve düşey çıkıntılar birbirine yakın sonuçlar vermiştir. Literatür bilgisinden farklı olarak doğu/batı yönlerinde camların gölgeleme özelliklerinin artmasıyla yatay/düşey çıkıntıların gölgeleme performansları yakın sonuçlar vermiştir. Ayrıca güneşlenme oranı yüksek hacimlerde gölgeleme katsayısı düşük camlar ve sık çıkıntı aralıkları; güneşlenme oranı düşük yönlerde ise gölgeleme katsayısı yüksek camlar ve seyrek çıkıntı aralıklarının olması uygun olmuştur. Görsel ve ısısal konfor ölçütlerini hacim ölçeğinde değerlendirmenin önemi vurgulanan çalışmada erişilen sonuçların erken tasarım evresinde mimarlara rehber olması beklenmektedir.