Ters bulanık kontrol yöntemlerinin başarım karşılaştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MEKATRONİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TALHA BURAK AKCA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Cenk Ulu
Eş Danışman: Salih Obut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğrusal olmayan sistemlerin modellenmesi ve kontrolü, literatürdeki zor mühendislik problemlerinden biridir. Bulanık modelleme bu tür sistemler için sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Bir sistemin bulanık modelinin tersi alınabiliyorsa, bu ters model doğrudan kontrolcü olarak kullanılabilmektedir. Literatürde bulanık modeller için çeşitli ters alma yöntemleri önerilmiş ve bu yöntemlerle elde edilmiş ters modeller doğrusal olmayan sistemler için kontrolör tasarımında başarıyla kullanılmıştır. Bu tez çalışmasında, literatürde yaygın olarak kullanılan ters alma yöntemlerinden Uyarlamalı Sinirsel-Bulanık Çıkarım Sistemi (USBÇS) ile Ters Alma Yöntemi, Analitik Ters Alma Yöntemi ve Büyük Patlama Büyük Çöküş (BP-BÇ) En İyileme Tabanlı Ters Alma Yöntemi kullanılarak tasarlanmış ters kontrolörlerin küresel tank sıvı seviye sistemi ve pH nötralizasyon prosesi kontrol uygulamalarında başarım karşılaştırması yapılmıştır. Bozucu etkilere ve model uyumsuzluklarına karşı gürbüz bir kontrol başarımı elde etmek için belirtilen ters alma yöntemleri ile elde edilen ters modeller iç model kontrol yapısında doğrudan ana kontrolcü olarak kullanılmışlardır. Tasarlanan kontrolörlerin başarımları bozucu etken ve referans işareti değişimleri için benzetim ortamında test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre analitik tabanlı ters kontrolörün diğer iki ters kontrolörden daha üstün kontrol ve gürbüzlük başarımı sergilediği görülmüştür. USBÇS tabanlı ters kontrolör analitik tabanlı ters kontrolöre göre daha düşük bir başarım sergilemiştir. BP-BÇ en iyileme tabanlı ters kontrolör ise en düşük kontrol ve gürbüzlük başarımına sahiptir.