KENTSEL DÖNÜŞÜMDE PARSEL BAZLI UYGULAMALARIN KENTSEL YAŞAM KALİTESİ, MAHALLE VE KONUT MEMNUNİYETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNE DAİR ALGISAL BİR ÇÖZÜMLEME
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVAL SARICI
Danışman: Mehmet Doruk Özügül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kent nüfusundaki artış, kentsel alanlarda mekânsal, çevresel ve sosyal sorunların çoğalmasına neden olmuştur. Bu sorunların çözümünde başvurulan kentsel dönüşüm politikaları, konut kalitesinin artırılması ve planlı gelişim aracılığıyla yaşam koşullarının iyileştirilmesini hedefleyen önemli bir araçtır. Türkiye'de başlangıçta afet riski taşıyan alanların yenilenmesine odaklanan kentsel dönüşüm uygulamaları, zamanla parsel bazlı dönüşüm biçiminde yaygınlaşmıştır. Ancak bu uygulamalar çoğunlukla bireysel yapı yenilemesine odaklanmakta; sosyal donatı, kamusal alan ve çevresel düzenleme gibi unsurlar yeterince dikkate alınmadığında yaşam kalitesi algısını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, İstanbul ili Kadıköy ilçesi Göztepe Mahallesi örneğinde, parsel bazlı kentsel dönüşümün mekânsal kalite, yaşam kalitesi ve konut–yakın çevre memnuniyeti üzerindeki etkilerini kullanıcı algıları üzerinden değerlendirmektir. Bu kapsamda, farklı dönemlerde dönüşüm geçirmiş konutlarda yaşayan kullanıcılarla gerçekleştirilen anket çalışmasından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş; veriler SPSS ve Jamovi programları kullanılarak değerlendirilmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler Ki-kare testi ile analiz edilmiş, açık uçlu sorular ise betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular, parsel bazlı kentsel dönüşüm uygulamalarının yapı kalitesini artırmasına rağmen mahalle ölçeğinde mekânsal kaliteyi geliştirme konusunda sınırlı kaldığını göstermektedir. Özellikle yeşil alan, otopark ve sosyal donatı eksikliklerinin kullanıcı memnuniyeti üzerinde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, kentsel dönüşüm uygulamalarında bütüncül ve kullanıcı odaklı planlama yaklaşımlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır.