AVRUPA BİRLİĞİ YEŞİL MUTABAKAT UYUM SÜRECİ VE GEÇİŞ MEKANİZMASI: BANKACILIK SEKTÖRÜ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Çevre Müh.Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur Berat KESLER
Danışman: Emel Kıyan
Özet:
Küresel iklim kriziyle mücadele kapsamında Avrupa Birliği (AB) tarafından yürürlüğe konulan Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ve "Fit for 55" paketi, yalnızca çevresel bir regülasyon çerçevesi değil; küresel ticaret standartlarını, tedarik zincirlerini ve finansal aracılık mekanizmalarını kökten yeniden dizayn eden teknolojik ve ekonomik bir dönüşüm paradigmasıdır. Bu çalışma, ekonomik ekosistemin omurgasını oluşturan bankacılık sektörünün, reel sektörün dekarbonizasyon sürecindeki asimetrik katalizör rolünü Çevre Mühendisliği ve Teknoloji Yönetimi perspektiflerinin kesişiminde bütüncül olarak incelemektedir. Araştırmada, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının (SKDM) Türkiye gibi AB ile yüksek ticari entegrasyona sahip ülkelerdeki karbon yoğun ihracatçı sektörler (çimento, demir-çelik vb.) üzerinde yaratacağı teknolojik dönüşüm ve maliyet baskısının, banka bilançolarında nasıl sistemik bir "geçiş riskine" (transition risk) ve nihayetinde kredi temerrüt riskine (NPL) dönüştüğü yeni bir kavramsal modelle ortaya konulmuştur. Ayrıca, bankacılık sektörünün "Kapsam 3" (finanse edilen emisyonlar) karbon ayak izi değerlendirmesi PCAF (Partnership for Carbon Accounting Financials) metodolojisi çerçevesinde analiz edilmiş olup, bankaların toplam çevresel etkilerinin %99'unu oluşturan bu portföyün yönetimi tartışılmıştır. Elde edilen bulgular; bankaların iklim risklerini finansal olarak doğru fiyatlayabilmesi, uluslararası sendikasyonlara erişebilmesi ve Taksonomiye uyumlu Yeşil Varlık Oranı (GAR) rekabetinde öne çıkabilmesi için Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) ve Çevresel Ürün Beyanı (EPD) gibi mühendislik temelli nicel verilere dayalı kurumsal raporlama standartlarını (TSRS uyumlu) iş modellerine entegre etmeleri gerektiğini göstermektedir.