Alışveriş merkezleri rekabet etkisinin cbs ile belirlenmesi: İstanbul örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Pınar Eraslan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fatmagül KILIÇ GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada; alışveriş merkezlerinin (AVM) birbirlerine olan rekabet etkisi Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ve İstatistiki yöntemler kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanı tüm İstanbul ilini kapsamaktadır. İstanbul'da bulunan mevcut alışveriş merkezleri ve inşaat halindeki alışveriş merkezlerine ait kiralanabilir alan, mağaza sayısı, otopark kapasitesi, koordinat bilgileri internet üzerinden ve alışveriş merkezlerine ait hazırlanan çeşitli yıllık raporlardan toplanmıştır. CBS analiz araçları ve istatiksel yöntemler birlikte analizin yorumlanmasında kullanılmıştır. Ölçüt katmanlarının hazırlanabilmesi için İstanbul ili ilçe, mahalle sınırları, arazi kullanımı, mahalle detayında demografik veriler, detaylı ulaşım ağı verisi ve alışveriş merkezleri koordinat bilgileri kullanılmıştır. Tüm veri katmanlarının analize detaylı bir katkı sağlayabilmesi amaçlı Grid sistemi kullanılmıştır. İstanbul ili 1 km x 1 km gridlere ayrılmıştır. Mahalle ölçeğinde var olan nüfus verisi, grid ölçeğine aktarılmıştır. Grid üzerinde nüfus verisinin hassas olabilmesi için mahalle alanından arazi kullanıma ait yerleşik nüfusun yaşamadığı; askeri kurumlar, enerji üretim dağıtım, kültürel tesisler, resmi kurum, sanayi ve üretim alanları, spor tesisleri, su, kanalizasyon, çöp, tarihi ve turistik tesisler, tarımsal üretim alanları, ticaret alanları, yeşil alanlar, dini tesisler, alışveriş, eğitim kurumları, sağlık kurumları, demiryolu, denizyolu, karayolu verileri çıkarılmıştır. Her alışveriş merkezine gidebilecek potansiyel nüfus Huff modeli kullanılarak hesaplanmıştır. Alışveriş merkezlerine ait genel bilgiler (kiralık alan, mağaza sayısı vb) kullanılarak özelliğine göre alışveriş merkezi çekicilik puanı hesaplanmıştır. Kullanılan verilerin büyüklükleri farklı ölçeklerde olduğu için, veriler z-skoru kullanılarak standardize edilmiştir. Grid merkezlerinin alışveriş merkezlerine uzaklıkları ulaşım ağı üzerinden gerçek trafik yasakları göz önünde bulundurularak hesaplanmıştır. Huff modeli kullanılarak önce mevcut alışveriş merkezlerine gelebilecek nüfus hesaplanmış, daha sonra inşaat halindeki alışveriş merkezlerinin açıldığı varsayılarak tekrar bu hesaplama yapılmıştır. Mevcut alışveriş merkezlerinin ne kadar nüfus kaybedeceği belirlenmiştir. Bu farktan doğan orana rekabet etkisi adı altında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak mevcut alışveriş merkezlerinin kaybedeceği potansiyel nüfus miktarına göre ne kadar rekabetten etkileneceği yeni bir model ile belirlenmiştir.