Enhancing urban tram efficiency through transit signal priority: a case study in Istanbul

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HUSAMALDEN MOHAMED ABDALHAMEED ALHASSAN

Danışman: Güzin Akyildiz Alçura

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Transit Sinyal Önceliği-Transit Signal Priority (TSP) stratejilerden biri olan yeşil sürenin uzatılması yönteminin yoğun yaya, araç ve toplu taşıma hareketlerinin yer aldığı bir kavşakta uygulanmasına ilişkin değerlendirmeleri içermektedir. İncelene kavşak, T1 tramvay hattı ile 38 otobüs hattının geçtiği Turgut Özal Millet Caddesinde (İstanbul), Çapa tramvay durağının hemen öncesindeki sinyalize kavşaktır. Çalışma, mevcut trafik koşullarını (Temel model) değerlendirmeyi, TSP senaryoları geliştirmeyi ve tramvay performansını iyileştirmek için diğer yol kullanıcılarına minimum şekilde etki edecek en iyi çözümü önermeyi amaçlamaktadır. PTV VISSIM ve VISVAP yazılım simülasyonları kullanılarak üç farklı zaman aralığında (08:00-09:00, 12:00-13:00, 17:00-18:00) biri Temel Model (TSP olmadan) diğeri ise yeşil uzatma stratejileri içeren Önerilen Model (TSP ile) olmak üzere iki senaryonun karşılaştırılmasını içermektedir. Genel sonuçlar, tramvaylarda önemli iyileşmeler gösterimiştir. Tramvay gecikmeleri %63,81-69,95 oranında azalırken (14,46-16,09 saniyeden 5,23-4,48 saniyeye), hizmet seviyesi C/B'den A'ya yükselmiştir. Ağ genelinde yakıt tüketimi %1,02 azalmış (65,34 galondan 64,67 galona), tramvay özelinde ise yakıt tüketimi %20,82'ye kadar düşüş göstermiştir. Önerilen stratejiyle kişi gecikmeleri tramvayın yüksek kapasitesi sayesinde önemli ölçüde (%27,08 oranında) azalmıştır.. Öte yandan, bazı araç hareketleri kavşaklarda artan gecikmelerle karşılaşmıştır. Özellikle sola dönüş şeridinde oluşan motorlu taşıt kuyrukları, tramvaya öncelik verilmesi nedeniyle %5,98 oranında artış göstermiştir. İncelenen strateji, en iyi performansı akşam saatlerinde göstererek kişisel bazda gecikmeleri %42,49 oranında azaltmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, transit öncelikli sinyal zamanlamasının kullanılması ve pilot uygulamalarının yapılmasıyla ölçeklenebilirliğin artırılması önerilmekte, bu sayede azalan gecikmelerin sürdürülebilir kentsel taşımacılığı desteklemesi öngörülmektedir. Bu sonuçlar, ulaşım planlayıcılarına TSP'nin uygulanması ile tramvay verimliliği ile karışık trafik dinamikleri arasındaki dengenin sahip olduğu potansiyele ilişkin kanıt sunmaktadır.