Endüstri yapılarından dönüştürülen müzelerde yangın güvenlik önlemleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA BEDİR
Danışman: Ezgi Korkmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Müzeler, geçmiş, bugün ve gelecek arasındaki somut bağları oluştururken kültürel mirasın koruyucuları olarak kabul edilir ve kültürel sürdürülebilirliğin özünü oluştururlar. Müzelerde meydana gelen yangınların yaralanmalara ve ölümlere sebebiyet vermemesi, müze yapısında ve bünyesindeki koleksiyonlarda hasara yol açmaması için mimari tasarım ve uygulama sürecinde alınması gereken önlemler bulunmaktadır. Meydana gelen yangınların çoğu önlenebilir veya kontrol edilebilir olmasına karşın, gerekli önlemlerin alınmadığı görülmektedir. Dünya genelinde müzelerde meydana gelen yangınlar incelendiğinde, müzeye dönüştürülen yapılarda meydana gelen yangınların ciddi yapısal hasarlara ve koleksiyon kayıplarına neden olduğu görülmektedir. Bu durumun sebepleri arasında, işlev değişikliğine uğrayan yapının kullanıcı profilinin ve sayısının değişmesi, yapı içerisindeki nesnelerin farklılaşması, farklı yapı türleri için farklı yangın yönetmelik ve standart maddelerinin geçerli olması, işlevi değiştirilen yapının inşa edildiği dönemdeki yönetmeliklerin yeterli olmaması veya yönetmeliklerin gerektiği şekilde uygulanmaması gibi konular yer almaktadır. Endüstri Devrimi'nin mimariye yansımalarından biri olan endüstri yapılarının hızla artışı zamanla etkinliğini yitirerek kent merkezlerinde atıl durumda kalmış endüstri yapılarının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Aynı dönemlerde endüstriyel miras kavramının oluşmaya başlamasıyla atıl durumda kalmış bu endüstri yapılarının korunması ve gelecek nesillere aktarımının sağlanması için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar kapsamında endüstri yapılarına farklı işlevler verilerek yeniden kente ve kentliye kazandırıldığı görülmektedir. Endüstri yapıları konumları, tarihi değerleri, içerdikleri öğeler, mimari ve yapısal özellikleri ve sahip oldukları geniş açık alanlar sayesinde dünya genelinde çoğunlukla müze olarak yeniden işlevlendirilmeye başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, endüstri yapılarından dönüştürülen müzelerde yapının yeni işlevine uygun yangın güvenlik önlemlerinin alınmasının önemini vurgulamak, dönüşüm sürecinde çalışacak mimar ve mühendislere, yangın güvenlikli tasarımda dikkat edilecek hususların aktarılarak doğru tasarım sürecini destelemek ve bu sayede tarihi ve kültürel mirasın yangına karşı korunmasını sağlamaktır. Bu doğrultuda, Türkiye'de geçerli olan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Amerika'da geçerli olan NFPA 101, NFPA 909, NFPA 914, IFC ve IBC, İngiltere'de geçerli olan BS 9999 ve Bina Yönetmeliği Onaylı Doküman B, Avustralya'da geçerli olan Ulusal İnşaat Kodu ve Yeni Zelanda'da geçerli olan Bina Kodu karşılaştırmalı analiz yöntemiyle incelenerek kaynak olarak kullanılmıştır. Aynı zamanda, incelenen kaynaklar ve geçmiş müze yangınları çerçevesinde müzelerde mevcut yangın risk unsurları belirlenmiştir. Kaynak olarak kullanılan yangın mevzuatları ve belirlenen yangın risk unsurları doğrultusunda kontrol ve denetleme formları oluşturulmuştur. Oluşturulan kontrol ve denetleme formlarının endüstri yapısından müzeye dönüştürülmüş veya dönüştürülecek yapılarda kullanılması ile söz konusu yapılarda mevcut yangın risk unsurlarının belirlenmesinin kolaylaşmasına ve bu doğrultuda gerekli adımların atılmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.