Eski Gümüşhane (Süleymaniye Mahallesi) metropolitlik yapı topluluğu tarihsel gelişimi ve koruma önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİNÇ AKKOYUNLU GEÇKİL
Danışman: Banu Çelebioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anadolu'nun tarihi ticaret yollarından olan Trabzon-Erzurum-Tebriz yolu üzerinde bulunan Gümüşhane hem konumu hem de işletilen gümüş madenleri ile 16.yy'dan itibaren gelişim göstermeye başlamış, 18.-19.yy'larda ekonomik olarak güçlü bir kent özelliği kazanmıştır. Bu gelişime paralel olarak artan nüfusu Türk, Rum ve Ermeniler oluşturmaktadır. Yerleşimde her millet belirli bölgelere yerleşmiş ve kendi sosyal ihtiyaçları doğrultusunda bu bölgeleri imar etmiştir. Rum cemaatin kamusal yapıları olan Metropolitlik Binası, Metropolitlik Kilisesi, Kız ve Erkek Okulları'nı inşa ettiği Hızır İlyas Mahallesi, bu cemaatin merkez mahallesi niteliğindedir. 19.yy sonlarında madenlerin işletilemez hale gelmesi ve kapanmasıyla başlayan göçleri Osmanlı-Rus Savaşları, Birinci Dünya Savaşı, Ermeni tehciri ve Rum nüfusun mübadele ile göçü takip etmiş, kalan nüfus 1920'lerde bu yerleşimi terk ederek 4 km kuzeyde Harşit Vadisi'nde yeni bir yerleşim kurmuştur. Terk edilen ve artık Eski Gümüşhane olarak anılacak olan yerleşimdeki yapılar yaklaşık 50 yıl boyunca yapı malzemesi temini için kullanılmış veya doğa şartları altında yok olma sürecine girmişlerdir. Bu durumdan etkilenen Metropolitlik Binası, Metropolitlik Kilisesi, Kız ve Erkek Okulları'ndan yalnızca Kız Okulu yeni bir mülk sahibi tarafından konut olarak kullanılmaya devam etmiş ve özgün niteliklerini büyük ölçüde korumuş olup, diğer yapılar oldukça harap halde günümüze ulaşmıştır. Çalışmada Eski Gümüşhane'de Rum cemaatinin merkez yerleşimi niteliğindeki Hızır İlyas Mahallesi'nde bulunan kamusal yapıların tarihi süreçlerine dair bilgi birikimine katkı sağlanarak, yapıların yerleşimdeki önemli simgeler olduğuna, yeniden işlevlendirilirken bu bağın önemsenmesine dikkat çekilmesi amaçlanmış, yapılar için bir koruma önerisi geliştirilmiştir. Yapı grubundan Rum Erkek Okulu binasına ait rölöve ve restitüsyonu ile yeniden işlevlendirilmesi için restorasyon projesi hazırlanmıştır.