1908 ile 1933 yılları arasında yapılmış İzmir yapılarında cephe süslemeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, mimarlık, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA ERSOY
Danışman: Nur Urfalıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları ile Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında mimaride doğal olarak ortaklıklar görülmektedir. Osmanlı'da ilk olarak 1873'de "Usul-i Mimari-i Osmani" adlı eserde, dünyadaki "milli" kavramının hızla yayılmaya başlamasının etkisi ile, milli olarak kabul edilen eserlere yer verilmiştir. Dönemin dini mimari örneklerinde sıkça görülen özellikle Osmanlı'nın klasik döneminde sıkça kullanılan penci kemer, kubbe vb. mimari ögeler sivil mimaride de uygulanmaya başlanarak tasarımda millileşme hedeflenmiştir. Tez kapsamında, 1908 ile 1933 yılları arasındaki dönem, son yıllardaki mimarlık tarihi terminolojisine uygun olarak genellikle "Geç Osmanlı Erken Cumhuriyet Dönemi" olarak anılmıştır. Bu bağlamda; geç Osmanlı erken Cumhuriyet dönemi yapılarını da içine alan 1908 ile 1933 yılları arasında yapılmış olan, farklı işlevlere hizmet eden 25 yapının özelliklerinden söz edilerek, cephe biçimlenişleri ve süslemeleri/bezemeleri üzerinde detaylı olarak durulmuş ve İzmir'deki dönem yapılarının Ankara ve İstanbul'daki örnekler ile benzerlik ve farklılıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümü, "Giriş" ana başlığı altında literatür özeti, tezin amacı ve hipotez alt başlıklarından oluşmaktadır. İkinci bölümde, "1908 ile 1933 Yılları Arasındaki Mimarlık" başlığı altında, dönem mimarisi hakkında bilgi verilmiş ve etkili olan mimarlardan söz edilmiştir. Ayrıca İstanbul, Ankara ve Anadolu'daki örnekler ayrı alt başlıklarda ele alınarak yapılar örneklendirilmiştir. Üçüncü bölüm, "1908 ile 1933 Yılları Arasında İzmir'de İnşa Edilen Yapılar" başlığı altında ele alınmıştır. İzmir'de dönemin mimarisi hakkında bilgiler ele alınmış, yapılar fotoğraflanıp, gözlem ve belgelere dayanarak bir katalog hazırlanmıştır. Yapıların cephe biçimlenişleri ve bezemeleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, İzmir'de bulunan örnekler plan, cephe ve bezeme özellikleri açısından değerlendirilmiş ve İzmir dışındaki örneklerle karşılaştırma yapılmıştır. Beşinci ve son bölüm olan "Sonuçlar ve Öneriler" bölümünde 1908 ile 1933 yılları arasında İzmir'de inşa edilen yapıların cephe biçimlenişlerinin ve bezemelerinin dönem içindeki yeri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Geç Osmanlı erken Cumhuriyet, milli mimari, süsleme, cephe, İzmir