Yeni Nesil Yüksek Mukavemetli Twip ve Martenzitik Çelik Saç Malzemelerin Otomotiv Sektöründe Kullanım Alanlarının Geliştirilmesi,Mikroyapı ve Mekanik Özelliklerinin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emre Yiğitoğlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Adem BAKKALOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Otomotiv sektöründe karbon emisyonlarının düşürülmesi için yapılan hafifletme çalışmaları doğrultusunda mevcut malzemelerin geliştirilmesi gerekmektedir. Otomotiv endüstrisi bu doğrultuda yüksek mukavemetli çeliklere odaklanmıştır. Bu tez çalışmasında, malzemenin kullanılacağı yere göre yüksek verim ve düşük maliyet öneminin üzerinde durularak bir otomotiv parçasının tasarım ve üretim çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yüksek mukavemetli malzemelerin kullanım yerlerine bakıldığında, çoğunluk olarak otomotivde yüksek dayanım beklentilerinin oluştuğu güvenlik parçalarında kullanıldığı görülmektedir. Güvenlik parçaları, kaza anında ortaya çıkan çarpışma enerjisini sönümleyerek aracın, sürücünün ve yolcuların zarar görmesini önlemek için tasarlanmış yapısal elemanlardır. Bazı otomotiv parçaları düşük şekil alma kabiliyetine sahip malzemelerden birçok parçanın bir araya getirilmesiyle üretilmektedir. Şekillendirilebilirliği yüksek olan malzeme seçimiyle tek parça şeklinde üretimler gerçekleştirilebilmektedir. Bu amaçla yüksek mukavemet ve yüksek şekil alma kabiliyetine sahip olan TWIP çelikleri geliştirilmiştir. Yeni nesil olarak geliştirilen bu malzemelerin mekanik karakteristiklerinin literatüre kazandırılması gerekmektedir. Çeliklerde yüksek mukavemetler elde edildiği takdirde uzama değerlerinde düşüşler gözlemlenmektedir. Bu çalışma da martenzitik çeliğin yapısındaki martenzitlerin yüksek mukavemete etkisinin yanı sıra, yüksek mukavemet ve uzama değerine sahip olan TWIP çeliğinin yapısında oluşan ikizlenme mekanizmasının da mukavemet değerini arttırdığı gözlemlenmiştir. Mikroyapı çalışması ve kimyasal analizlerle malzemenin metalürjik özellikleri incelenmiştir. Hadde yönüne bağlı olarak oluşan enerji emilim değerleri kıyaslanmıştır. Yüksek mukavemetli malzemelerin karakteristik özellikleri incelenmiş olup, hadde yönüne bağlı olarak değişen dayanım değerleri göz önünde bulundurularak uygun sac açınımları ile sac rulosu üzerinde yerleştirmeler yapılarak en az maliyet ile parça üretimi yapılmıştır. TWIP malzemesinin şekillendirilebilme yeteneği için akma kriterleri belirlenmiştir ve TWIP için şekillendirme sınır diyagramı yüksek çözünürlüklü kamera kullanılarak oluşturulmuştur.